Ο Μέγας Αλέξανδρος στη ζωγραφική. Έργα ζωγραφικής με θέμα τον Αλέξανδρο

Εικόνες του Μεγάλου Αλεξάνδρου στη ζωγραφική

    Ο Αλέξανδρος ο Γ´ ο Μακεδών (356π.Χ.-323π.Χ.) υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους στρατηγούς και ηγεμόνες του αρχαίου ελληνικού κόσμου και της παγκόσμιας ιστορίας. Διαδέχθηκε τον πατέρα του, έναν επίσης διακεκριμένο ηγεμόνα, τον Φίλιππο Β´, και πραγματοποίησε αυτό που εκείνος είχε οραματισθεί και σχεδιάσει: μία νικηφόρα πανελλήνια εκστρατεία εναντίον της άλλοτε κραταιάς Περσικής Αυτοκρατορίας. Ο Αλέξανδρος, ο βασιλεύς των Μακεδόνων, ως στρατηγός αυτοκράτωρ της πανελλήνιας συμμαχίας (πλην των Λακεδαιμονίων) έγινε κύριος της Περσικής Αυτοκρατορίας και έφθασε από την Πέλλα της Μακεδονίας ως τη βορειοδυτική Ινδία, το σημερινό Αφγανιστάν και Πακιστάν, ενώ τιμήθηκε ως διάδοχος των Φαραώ στην Αίγυπτο. Σε ηλικία 33 χρονών κατάφερε να εξουσιάσει το μεγαλύτερο τμήμα του τότε γνωστού αρχαίου κόσμου, αλλά δεν μπόρεσε να κυριαρχήσει στο θάνατο. Κέρδισε όμως την αιώνια μνήμη στην ιστορία. Μυθοποιήθηκε ίσως όσο καμία άλλη ιστορική προσωπικότητα της αρχαιότητας, ενώ η ζωή και το έργο του έγιναν θρύλος. Διάφοροι λαοί, από τις χώρες των οποίων πέρασε ή πλησίασε με το στρατό του, προσπάθησαν να οικειοποιηθούν την ιστορική κληρονομιά του και να παρουσιαστούν ως συνεχιστές μίας παράδοσης που φθάνει ως τον ίδιο ή τους απογόνους του.

   Η μορφή του Μεγάλου Αλεξάνδρου και οι ηρωικές ή οι ιδιωτικές στιγμές που διέσωσε η παράδοση αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για πολλούς και διάφορους καλλιτέχνες, οι οποίοι δημιούργησαν ποικίλες και πολυάριθμες εικαστικές αναπαραστάσεις. Σας παρουσιάζω κάποια από τα πραγματικά πάμπολλα έργα ζωγραφικής της δυτικής τέχνης που προβάλλουν "εικόνες" από τον Μ. Αλέξανδρο και το θρυλικό βίο του. Εικόνες που έχουν εντυπωθεί στο φαντασιακό της παγκόσμιας συλλογικής συνείδησης.

Τοιχογραφία του Μ. Αλεξάνδρου. Από το δωμάτιο του Φαύνου στην Πομπηία. 100 μ.Χ.

Ραφαήλ, Ο Μέγας Αλέξανδρος. 1509-1510. Τοιχογραφία από Αίθουσα στο Βατικανό. Ρώμη. 

Il. Sodoma, Ο γάμος του Μ. Αλεξάνδρου με τη Ρωξάνη. 1517. Βίλα Φαρνεζίνα. Ρώμη.

Albrecht Altdorfer, H μάχη του Μ. Αλεξάνδρου στην Ισσό. 1529. Alte Pinakothek (Παλαιά Πινακοθήκη). Μόναχο.

P. Veronese, H οικογένεια του Δαρείου μπροστά στον Μ. Αλέξανδρο. 1565-1570. Εθνική Πινακοθήκη. Λονδίνο.

  Η παράδοση διέσωσε για τον Αλέξανδρο την "εικόνα" όχι μόνο ενός ηρωικού, γενναίου, ακαταμάχητου στρατηγού πολεμιστή, αλλά και ενός μεγαλόψυχου ηγεμόνα που έδειξε συμπόνια απέναντι στους ηττημένους ηγεμόνες και τα συγγενικά τους πρόσωπα.

J. Brueghel o Πρεσβύτερος, Η μάχη στην Ισσό. 1602. Λούβρο.

   Η μάχη στην Ισσό, όπου ο Αλέξανδρος νίκησε για δεύτερη φορά το στρατό του Πέρση βασιλιά Δαρείου, έχει απεικονισθεί πολλές φορές.

Ch. Le Brun, Η οικογένεια του Δαρείου μπροστά στον Αλέξανδρο. 1660. Βερσαλίες.

Ch. Le Brun, Η είσοδος του Μ. Αλεξάνδρου στη Βαβυλώνα. 1664. Λούβρο.

G. Battista Tiepolo, O Mέγας Αλέξανδρος και η Καμπάσπη στο εργαστήριο του Απελλή. 1740. Μουσείο Π. Γκετύ.

Σύμφωνα με τον Πλίνιο, ο Μέγας Αλέξανδρος ζήτησε από τον Απελλή να φιλοτεχνήσει ένα πορτρέτο της παλλακίδας Καμπάσπης και εκείνος την ερωτεύτηκε. Ο πίνακας εντυπωσίασε τόσο τον Αλέξανδρο ώστε αργότερα την παραχώρησε ως δώρο στο ζωγράφο.

Fr. Fontebasso, Η οικογένεια του Δαρείου μπροστά στον Μ. Αλέξανδρο. 1750. Μουσείο Τέχνης του Ντάλας.

R. Hubert, Ο Μέγας Αλέξανδρος στον τάφο του Αχιλλέα. 1754. Λούβρο.

Ο Αλέξανδρος, λέγεται, ότι θαύμαζε τον ομηρικό ήρωα Αχιλλέα και είχε μεγαλώσει διαβάζοντας πολλές φορές τα ομηρικά έπη.

P.A. Rotari, O Mέγας Αλέξανδρος και η Ρωξάνη. 1756. Μουσείο Ερμιτάζ. Πετρούπολη.

G. Battista Tiepolo, O Μέγας Αλέξανδρος και ο Διογένης. 1770. Μουσείο Ερμιτάζ. 

Πετρούπολη.

Giuseppe Cades, Ο Μ. Αλέξανδρος αρνείται να πάρει νερό. 1792. Μουσείο Ερμιτάζ. Πετρούπολη.

Eug. Delacroix, O M. Aλέξανδρος και τα ομηρικά έπη. Βιβλιοθήκη του Palais Bourbon.

Θεόφιλος Χατζημιχαήλ (1868-1934), Ο Μέγας Αλέξανδρος.

Νίκος Εγγονόπουλος, Ο Μέγας Αλέξανδρος και ο Παύλος Μελάς.

Νίκος Εγγονόπουλος, Φιλίππου Αλέξανδρος και οι Έλληνες πλην Λακεδαιμονίων.

http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/paolo-veronese-the-family-of-darius-before-alexander

http://www.getty.edu/art/gettyguide/artObjectDetails?artobj=136718&handle=li

http://www.hermitagemuseum.org/fcgi-bin/db2www/descrPage.mac/descrPage?selLang=English&indexClass=PICTURE_EN&Query_Exp=%28WOA_TYPE+%3D%3D+%22Painting%22%29+AND+%28WOA_AUTHOR+%3D%3D+%22Rotari%2C+Pietro%22%29&PID=GJ-2223&numView=1&ID_NUM=1&thumbFile=%2Ftmplobs%2FI9U5LNI0PI_23OF4Z56.jpg&embViewVer=noEmb&comeFrom=browse&check=false&sorting=WOA_AUTHOR%5EWOA_NAME&thumbId=6&numResults=2&author=Rotari%2C%26%2332%3BPietro

http://en.wikipedia.org/wiki/File:Charles_Le_Brun_-_Entry_of_Alexander_into_Babylon.JPG

http://www.wga.hu/frames-e.html?/html/l/le_brun/index.html

http://xouakina.blogspot.gr/2009/06/alexander-great-in-weste

http://en.wikipedia.org/wiki/The_Battle_of_Alexander_at_Issus

http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Battle_of_Issus_or_Arbela_by_Jan_Brueghel_Elder_1602_Louvr.jpg

http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Battle_of_Issus_or_Arbela_by_Jan_Brueghel_Elder_1602_Louvr.jpg

http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Paintings_of_Alexander_the_Great

http://amvrakia.blogspot.gr/2009/03/theofilos-chatzimichail-1868-1934.html

http://www.engonopoulos.gr/_homeEL/painting.oil.triplo6.html

Η καθημερινή ζωή στην αρχαία Αθήνα: αρχαία αγγεία και η εκπαίδευση των παιδιών στην κλασική Αθήνα

Η εκπαίδευση των παιδιών στην αρχαία Αθήνα της κλασικής εποχής.

    Στην αρχαία Αθήνα των κλασικών χρόνων τα αγόρια των εύπορων Αθηναίων πολιτών στέλνονταν σε ιδιωτικά σχολεία για να μορφωθούν. Τα κορίτσια έμεναν στο σπίτι και μάθαιναν από τη μητέρα το σύνολο των οικιακών εργασιών και στις πιο εύπορες και κατά κάποιον τρόπο "προοδευτικές" οικογένειες μπορεί να μάθαιναν και κάποιες βασικές στοιχειώδεις γνώσεις, όπως γραφή, ανάγνωση, τραγούδι και χορό.

Λευκή λήκυθος που απεικονίζει γυναίκα να γνέθει μαλλί σε κλωστή. Ήταν μία από τις πιο συνηθισμένες ασχολίες των γυναικών.

Αμφορέας στον οποίο απεικονίζονται γυναίκες να υφαίνουν και να επεξεργάζονται μάλλον κλωστή μαλλιού. Οι γυναίκες περνούσαν τον περισσότερο χρόνο σ᾽ένα ιδιαίτερο δωμάτιο, το γυναικωνίτη, και ασχολούνταν με οικιακές εργασίες. Οι εύπορες Αθηναίες είχαν, βέβαια, δούλες στην υπηρεσία τους.

   Ο Πλάτων στο έργο του Πρωταγόρας γράφει για την εκπαίδευση των μικρών αγοριών στην κλασική Αθήνα. 

 «Στην Αθήνα, οι άνθρωποι με φροντίδα και επιμέλεια διδάσκουν και νουθετούν τα παιδιά. Πρώτα πρώτα η τροφός, η μητέρα, ο παιδαγωγός και ο ίδιος ο πατέρας φροντίζουν πως θα γίνει καλό παιδί, διδάσκοντάς του το δίκαιο και το άδικο, το ωραίο και το άσχημο. Ύστερα απ’ αυτά, όταν τα παιδιά φτάσουν στην κατάλληλη ηλικία, οι γονείς τα στέλνουν στα σπίτια των δασκάλων, όπου οι γραμματιστές φροντίζουν να μάθουν γραφή και ανάγνωση, ενώ οι κιθαριστές με το να διδάσκουν λύρα προσπαθούν να εξοικειώσουν την ψυχή τους με το ρυθμό και την αρμονία. Ακόμα τα παιδιά συχνάζουν στα γυμναστήρια και τις παλαίστρες, όπου οι παιδοτρίβες κάνουν τα σώματά τους πιο δυνατά για να μην αναγκάζονται να δειλιάζουν εξαιτίας της κακής σωματικής κατάστασης.»                      

              Πλάτων, Πρωταγόρας, 325c-326c (ελεύθερη απόδοση από τα αρχαία ελληνικά).

Mία τρυφερή οικογενειακή σκηνή σε κήπο. Ένα άνδρας κουνά σε αιώρα ένα παιδάκι. Όπως λέει ο Πλάτων, η οικογένεια είχε σημαντικό ρόλο στη διαπαιδαγώγηση και μόρφωση των παιδιών προτού πάνε στο σχολείο.

     Τα αγόρια των εύπορων Αθηναίων πολιτών πήγαιναν στα σπίτια ιδιωτικών δασκάλων για να μορφωθούν από την ηλικία των επτά χρόνων. Τα συνόδευαν οι παιδαγωγοί τους, που ήταν συνήθως μορφωμένοι δούλοι. Ο παιδαγωγός κάθεται μαζί με το παιδί στο σχολείο και το βοηθά στα μαθήματά του, όταν επιστρέψει στο σπίτι. Οι μαθητές παρακολουθούσαν τα μαθήματα του γραμματιστή, που διδάσκει γραφή και ανάγνωση, απαγγελία των ομηρικών επών και απλή αριθμητική, του κιθαριστή, που διδάσκει μουσική, λύρα και αυλό και τέλος του παιδοτρίβη για τη γυμναστική. Πολλά αγόρια δεν παρακολουθούν όλα τα μαθήματα, αλλά μόνο τα μαθήματα του γραμματιστή, γιατί η οικογένειά τους δεν είχε χρήματα και για τις τρεις κατηγορίες των δασκάλων. 

   Συνήθως η εκπαίδευση των αγοριών σταματούσε στα δώδεκα. Οι έφηβοι, όμως, των πλούσιων Αθηναίων πολιτών συνέχιζαν τις σπουδές τους με την παρακολούθηση μαθημάτων σε γνωστούς σοφιστές και ρήτορες. Διδάσκονταν τη ρητορική, την τέχνη της εκφοράς λόγου με σκοπό την πειθώ. Εάν κάποιος επιθυμούσε να σταδιοδρομήσει στην πολιτική και αναλάβει υψηλά πολιτικά αξιώματα έπρεπε να γνωρίζει να χειρίζεται το λόγο και την επιχειρηματολογία.

Οι δύο παρακάτω εικόνες παρουσιάζουν σκηνές από τη σχολική ζωή της κλασικής Αθήνας. Πρόκειται για δύο εικόνες από ένα ερυθρόμορφο αγγείο-κύλικα, που θεωρείται ότι ανήκει στον καλλιτέχνη Δούρη.  To αγγείο είναι του 485-480 π.Χ. και βρίσκεται στο Κρατικό Αρχαιολογικό Μουσείο του Βερολίνου.

Από δεξιά: ο παιδαγωγός κάθεται σ᾽ένα σκαμνί που λέγεται δίφρος. Κρατά ραβδί, τη βακτηρία, την οποία χρησιμοποιούσε για τους άτακτους μαθητές. Στο κέντρο βλέπουμε τον μαθητή να στέκεται μπροστά στον γραμματιστή που κάθεται σε μία καρέκλα με πλάτη που λέγεται κλισμός. Κρατά έναν κυλινδρικό πάπυρο και δείχνει στον μαθητή τους στίχους ενός επικού τραγουδιού. Στα αριστερά ο μαθητής κάθεται μπροστά στον κιθαριστή. Και οι δύο παίζουν λύρα. Πάνω από τις μορφές αιωρούνται διάφορα αντικείμενα: κύλικες, λύρες, μία αυλοθήκη και ίσως ένα κιβώτιο για πάπυρους.

Από δεξιά: ο παιδαγωγός κάθεται στη  δίφρο. Κρατά ραβδί, τη βακτηρία.  Στο κέντρο βλέπουμε τον μαθητή να στέκεται μπροστά στον γραμματιστή που και αυτός κάθεται σε δίφρο. Μπροστά από τον γραμματιστή στέκεται ο μαθητής. Ο γραμματιστής κρατά μάλλον το "τετράδιο" του μαθητή, το γραμματείον ή πυξίον και γράφει με αιχμηρή γραφίδα. Στα αριστερά ο μαθητής κάθεται μπροστά στον κιθαριστή, ο οποίος παίζει δίαυλο. Ο μαθητής μάλλον τραγουδά υπό τη συνοδεία της μουσικής. Πάνω από τις μορφές κρέμονται ένας χάρακας-κανόνας, ένα πυξίον, μία λύρα και ένας σταυρωτός χάρακας.

   Στις πλούσιες αρχαίες πόλεις-κράτη, όπως η Αθήνα, οι περισσότεροι πολίτες θα έπρεπε να γνωρίζουν στοιχειώδη γραφή και ανάγνωση. Για παράδειγμα, οι Αθηναίοι πολίτες θα έπρεπε να γνωρίζουν να χαράσουν σ᾽ένα κομμάτι σπασμένο αγγείο, στο όστρακο, το όνομα ενός πολίτη που ήθελαν να εξορισθεί.  Επίσης, έχουν βρεθεί μεγάλος αριθμός επιγραφών σε τοίχους που δείχνουν ότι οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούσαν να διαβάσουν.

   Τα αρχαιοελληνικά κείμενα ήταν χαραγμένα σε πήλινες πλάκες ή γραμμένα σε δέρματα ζώων. Από το 600 π.χ. άρχισαν να αγοράζουν πάπυρο από την Αίγυπτο. Επειδή τα υλικά γραφής ήταν ακριβά, οι μαθητές μάθαιναν γραφή, χαράζοντας σε δίσκους με άμμο και στη συνέχεια σκάλιζαν με μία γραφίδα από μπρούντζο ή κόκαλο σε πλάκες από κερί που μπορούσαν να λιώσουν και να ξαναχρησιμοποιηθούν.

Όστρακα με ονόματα Αθηναίων πολιτών που μαρτυρούν ότι ήταν διαδομένη η γραφή.

Στο ερυθρόμορφο αγγείο απεικονίζεται ένας παιδοτρίβης που κρατά ένα διχαλωτό ραβδί.

Βλ.

-Andrewes, A.,  Αρχαία ελληνική κοινωνία, μτφ. Ανδρέας Παναγόπουλος, εκδ. ΜΙΕΤ, Αθήνα 1987.

-Flacelière, R., Ο δημόσιος ιδιωτικός βίος των αρχαίων Ελλήνων, εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα 2003.

-Κενίγκ, Β., Η ζωή των παιδιών στην αρχαία Ελλάδα, εκδ. Μεταίχμιο, Αθήνα 2010. Από το βιβλίο αυτό έχουν δοθεί φωτοτυπίες για την εργασία των μαθητών.

- Kolobova, M. K.-Ozereckaja, E.L., Η καθημερινή ζωή στην αρχαία Ελλάδα, εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα 2002.

-Mossé, Cl., Η γυναίκα στην αρχαία Ελλάδα, εκδ. Παπαδήμα, Αθήνα 2002.

-Tames, R., Τα παιδιά στην αρχαία Ελλάδα, εκδ. Σαββάλα, Αθήνα 2003.

Για το αγγείο του Δούρη, βλ.
 http://www.tmth.edu.gr/aet/thematic_areas/p145.html
http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/AR/ar.ag/douris-20.htm
Για τα υλικά γραφής, βλ. http://www.tmth.edu.gr/aet/thematic_areas/p144.html

Πλοία σε αρχαία αγγεία

Ταξιδεύοντας στη θάλασσα. Απεικονίσεις καραβιών σε αρχαία αγγεία.

   Σας παρουσιάζω απεικονίσεις πλοίων σε αρχαία ελληνικά αγγεία. Ήδη με τον πρώτο ελληνικό αποικισμό και στη συνέχεια με το δεύτερο άρχισε στον αρχαίο ελληνικό κόσμο η ανάπτυξη της ναυτιλίας και του εμπορίου. Παράλληλα, αναπτύχθηκε η τεχνογνωσία της ναυπηγικής για να υπηρετήσει τις ταξιδιωτικές και εμπορικές ανάγκες τμημάτων του πληθυσμού που αναγκάστηκε να μεταναστεύσει από τα πάτρια εδάφη και να εγκατασταθεί σε αποικίες.

   Η μυική δύναμη των ανδρών-κωπηλατών και η αιολική δύναμη (ο άνεμος) που κινούσε τα ιστία ήταν οι δύο πηγές ενέργειας για την κίνηση των καραβιών της αρχαιότητας.

Τοιχογραφία από το Ακρωτήρι της Θήρας. Χρονολογείται περίπου στα 1650 π.Χ. και είναι μινωικής τεχνοτροπίας. Απεικονίζει νηοπομπή 14 καραβιών με κουπιά να κινούνται ανάμεσα σε δύο λιμάνια.

Γεωμετρικός κρατήρας με απεικόνιση καραβιού. 800-750 π.Χ. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Ν. Υόρκης.

Απεικόνιση αρχαίου καραβιού από αττικό μελανόμορφο αγγείο. 520 π.Χ. Cabinet des Medailles.

Απεικόνιση καραβιού σε αττικό μελανόμορφο κύπελο. 520-510 π.X. Λούβρο.

Απεικόνιση του Οδυσσέα και των Σειρήνων σε ερυθρόμορφο αγγείο. 480-470 π.Χ. 

Βρεττανικό Μουσείο.

Κύλικας στον απεικονίζεται ένα εμπορικό καράβι να δέχεται επίθεση από πειρατικό καράβι.

Ανάγλυφη απεικόνιση τριήρους. 410 π.Χ. περίπου. Μουσείο Ακρόπολης.

Σχέδιο του πλοίου αρχαϊκής εποχής που ονομαζόταν πεντηκόντορος. Είχε 25 ζεύγη κουπιών και ιστία. Ήταν πολεμικό και εμπορικό πλοίο. Στο μπροστινό σημείο είχε έμβολο για να εμβολίζει τα εχθρικά πλοία. Εξέλιξη αυτού του πλοίου ήταν οι διήρεις και οι τριήρεις της κλασικής εποχής.

Σχέδιο της Αθηναϊκής τριήρους γύρω στα 450 π.Χ.

   Κατά τον 8ο -5o αι. π.Χ. χρησιμοποιήθηκε ευρύτερα ένα νέο πολεμικό πλοίο,

η τριήρης, που είχε τρεις σειρές κουπιών. Στην επάνω σειρά κάθονταν οι θρανίτες,

στη μεσαία οι ζυγίτες και στην κάτω οι θαλαμίτες. 

  Εκτός από τους κωπηλάτες, οι τριήρεις χρησιμοποιούσαν και πανιά, όταν οι

άνεμοι ήταν ευνοϊκοί και έτσι το πλήρωμα ξεκουράζονταν. 

Ήταν πλοίο γρήγορο και ευκίνητο. Δεν είχε μεγάλους αποθηκευτικούς χώρους

για νερό και τρόφιμα και για αυτό το λόγο ακολουθούσαν τις τριήρεις

εμπορικά σκάφη με τρόφιμα και εφόδια.

Η τριήρης είχε στο μπροστινό μέρος της έμβολο ως επιθετικό όπλο, το οποίο ήταν

κατασκευασμένο από ξύλο με επένδυση χαλκού και το οποίο, με κατάλληλους

χειρισμούς δημιουργούσε ρήγμα στα εχθρικά πλοία.

Ομοίωμα Αθηναϊκής τριήρους.

Οι τριήρεις ξεκινούσαν με την Ανατολή του ήλιου και αγκυροβολούσαν με τη Δύση,  καθώς

 τα σκάφη αυτά δεν μπορούσαν να φιλοξενήσουν κουκέτες, μαγειρεία κ.α. (μόνο νερό 

υπήρχε για τους επιβαίνοντες). Σε μακρινές πολεμικές εχθροπραξίες οι τριήρεις 

αγκυροβολούσαν καθημερινά σε απάνεμα λιμάνια και όρμους, ενώ οι επιβαίνοντες

 τροφοδοτούνταν από άλλα συνοδευτικά – εφοδιαστικά πλοία. Επικεφαλής της 

Τριήρους ήταν ο τριήραρχος με τη βοήθεια 5 αξιωματικών και 4 υπαξιωματικών.

 Στο σκάφος επέβαιναν και οι επιβάτες (πολεμιστές).  

  Σύμφωνα με τους ειδικούς, το πλήρωμά της τριήρους περιλάμβανε περίπου 300 άτομα 

(ναύτες) από τα οποία οι «θρανίτες» (= οι κωπηλάτες» που κάθονταν στο θρόνο) 

ανέρχονταν στους 62, οι «ζυγίτες» (οι κωπηλάτες που βρισκόταν σε ζυγούς) στους 54 

και οι «θαλαμίτες» (οι κωπηλάτες που βρισκόταν στο κατώτερο μέρος του πλοίου, 

στο ύψος του τριηράρχου) στους 54. Υπήρχαν ακόμη οι πολεμιστές (18 – 30 άτομα), 

το ναυτικό προσωπικό (20 – 30 άτομα), ο κυβερνήτης, που είχε την ανώτερη εξουσία

 (τριηράρχης), ο κελευστής και ο πρωράτης που εκτελούσε καθήκοντα ναύκληρου 

και υπάρχου.  Κατ’ άλλους συνολικό πλήρωμα της τριήρους ήταν 210-216 άνδρες, από 

τους οποίους οι 172 περίπου κωπηλάτες, 86 ανά πλευρά, κατανεμημένοι σε τρεις 

σειρές (τους «Θαλαμίτες», τους «Ζυγίτες» και τους «Θρανίτες»).

  Οι Τριήρεις ήταν το αριστούργημα της αρχαίας Ελληνικής ναυπηγικής, ένα πρωτοποριακό 

πλοίο για την εποχή του, που συνέβαλε όχι μόνο στη προστασία της Ελλάδας από τους 

εχθρούς της, αλλά και στη δημιουργία και διάδοση του Ελληνικού πολιτισμού. Στη 

ναυμαχία της Σαλαμίνας, το 480 π.X. για παράδειγμα, οι Ελληνικές ευέλικτες και γρήγορες

 τριήρεις εξουδετέρωσαν τα βαρύτερα και πιο δυσκίνητα Περσικά και Φοινικικά καράβια.

Βλ. http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Boats_in_Ancient_Greek_pottery

http://www.krassanakis.gr/Greek%20nautical%20history.htm
http://el.wikipedia.org/wiki/Αρχείο:ACMA_Relief_Lenormant.jpg

Γεωμετρική εποχή: Αγγεία γεωμετρικής τέχνης

Γεωμετρική Τέχνη

   Η κατάρρευση του μυκηναϊκού κόσμου στα τέλη του 13ου αι π.Χ. σήμανε την αρχή μιας περιόδου αβεβαιότητας και αλλαγών στο χώρο του Αιγαίου. Πολλές δεξιότητες φαίνεται ότι χάθηκαν, ανάμεσά τους η γραφή, η ζωγραφική, η λιθοτεχνία και η μνημειακή αρχιτεκτονική, ενώ σημειώθηκαν ριζικές αλλαγές και στον τομέα των ταφικών εθίμων με την εμφάνιση της καύσης των νεκρών. Αρχαιολογικά ευρήματα και φιλολογικές μαρτυρίες τοποθετούν στους πρώτους αιώνες της περιόδου αυτής μετακινήσεις πληθυσμιακών ομάδων, ανάμεσά τους και την περίφημη «κάθοδο των Δωριέων», στην κεντρική Ελλάδα και την Πελοπόννησο. 

   Μαζί με τη γραφή, χάθηκαν για πολλούς αιώνες η μνημειακή αρχιτεκτονική, η ζωγραφική, η σφραγιδογλυφία, η ελεφαντουργία και οι πιο προηγμένες τεχνικές κατεργασίας του μετάλλου και του λίθου. Κάποιες αναλαμπές παρατηρούνται κατά τον 12ο αι. π.Χ., αλλά για τα επόμενους τέσσερις αιώνες (11ος-8ος αι. π.Χ.) η καλλιτεχνική έκφραση θα περιοριστεί στην παραγωγή μικρών ειδωλίων, μετάλλινων αγγείων και μικρής ποσότητας χάλκινων – ή σπανιότερα χρυσών – κοσμημάτων. Μόνο η αγγειοπλαστική δεν επηρεάζεται από τη γενικότερη ύφεση. Αλλά πλέον τα αγγεία διακοσμούνται με απλά γεωμετρικά μοτίβα - γεγονός που ευθύνεται για την ονομασία "Γεωμετρική περίοδος".

Χαρακτηριστικά γεωμετρικά σχέδια: σπείρες και μαίανδροι.

   Ο Γεωμετρικός ρυθμός, θα διαρκέσει περίπου διακόσια χρόνια, από το 900 ως το 700 π.Χ. Ο όρος γεωμετρικός δόθηκε, γιατί τα αγγεία διακοσμούνται με γεωμετρικά μοτίβα π.χ. τρίγωνα, ρόμβοι, μαίανδροι. Ακόμη και οι μορφές αποδίδονται με γεωμετρικό τρόπο, έτσι ώστε το ανθρώπινο σώμα μοιάζει με τρίγωνο. Ο αγγειογράφος ζωγραφίζει σύμφωνα με την παράδοση, αυτό που ξέρει κι όχι αυτό που βλέπει. Το χρώμα που χρησιμοποιείται είναι το μαύρο. Τα διακοσμητικά θέματα είναι περιορισμένα: οφιοειδείς γραμμές, τεθλασμένες γραμμές, τρίγωνα και κυρίως ομόκεντροι κύκλοι οι οποίοι σχεδιάζονταν με πολλά πινέλα που ήταν εφαρμοσμένα στο διαβήτη.

Κωνική οινοχόη της πρωτογεωμετρικής εποχής. Διακρίνονται ρόμβοι και οφιοειδείς γραμμές. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης. Ν. Υόρκη.

Σκύφος της πρωτογεωμετρικής εποχής. Διακρίνονται ομόκεντροι κύκλο, που έχουν γίνει με διαβήτη, και τεθλασμένες γραμμές.

Σκύφος με ομόκεντρους κύκλους και αβακωτό σχέδιο.

Το σχέδιο του μαιάνδρου.

 Οινοχόη της γεωμετρικής εποχής. Γύρω στα 900 π.Χ. Μουσείο Καλών Τεχνών της
Βοστόνης.

Οινοχόη της γεωμετρικής εποχής. Γύρω στα 900 π.Χ. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Ν. Υόρκης.

Μεγάλο αγγείο με χαρακτηριστικά γεωμετρικά σχέδια: μαιάνδρους, σπείρες, αγκυλωτό σταυρό.

Αμφορέας της γεωμετρικής εποχής από τον Κεραμεικό. 850-800 π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθήνας. Τα μεγάλα αυτά αγγεία ήταν συνήθως "σήματα".  Δηλαδή, διακριτά σημεία σε τάφους.

   Η Γεωμετρική τέχνη είναι γνωστή κυρίως από ανασκαφές νεκροταφείων και λιγότερο από ιερά και οικισμούς. Η θρησκευτική λατρεία και οι ταφικές τελετές είχαν κεντρική θέση στη ζωή των Ελλήνων της γεωμετρικής εποχής, και τα περισσότερα τέχνεργα της εποχής είχαν λατρευτική ή ταφική χρήση. Το γεγονός αυτό εξηγεί εν μέρει το συντηρητισμό που παρατηρείται για πολλούς αιώνες στην εξέλιξη της τέχνης. Η παραστατική απεικόνιση αγνοήθηκε επιδεικτικά μέχρι τα μέσα του 9ου αι. π.Χ. Όταν τελικά οι εικονιστικές σκηνές κάνουν την εμφάνισή τους γύρω στο 850 π.Χ. - πιθανότατα ως αποτέλεσμα των αυξημένων επαφών με την τέχνη των προηγμένων πολιτισμών της Εγγύς Ανατολής – αποδίδουν τις μορφές με εντελώς σχηματικό τρόπο και έχουν μια αίσθηση προοπτικής που φαντάζει ξένη ή και πρωτόγονη στα μάτια του σύγχρονου θεατή. Ωστόσο, οι απεικονίσεις αυτές αποτελούν τις πρώτες απόπειρες ρεαλιστικής αναπαράστασης στην αρχαία ελληνική τέχνη και θα αποτελέσουν τη βάση για την μετέπειτα εξέλιξή της. 

Κρατήρας της γεωμετρικής εποχής από τον Κεραμεικό, ο επονομαζόμενος κρατήρας του ζωγράφου του Hirschfeld, 745-740 π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Απεικονίζει εκφορά νεκρού, ένα σπάνιο θέμα. Διακρίνονται ανθρώπινες μορφές και άλογα.

Λεπτομέρεια από τον παραπάνω κρατήρα. Είναι εμφανής ο γεωμετρικός χαρακτήρας των μορφών.

Λεπτομέρεια από τον ίδιο γεωμετρικό κρατήρα.

Πυξίδα της γεωμετρικής εποχής. Το καπάκι της είναι τέσσαρα άλογα. 750-730 π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθήνας.

Ακόμα μία πυξίδα της γεωμετρικής εποχής. Κυκλαδικό Μουσείο Τέχνης. Αθήνα.

Κρατήρας της γεωμετρικής εποχής με μαιάνδρους και αστέρια.

Αγγείο της γεωμετρικής εποχής με το ελληνικό αλφάβητο. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Γεωμετρική οινοχόη. Διακρίνονται γράμματα του ελληνικού αλφάβητου. 725π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών.

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/geom/geom.agg.10.htm
http://www.namuseum.gr/collections/vases/geom/geometrical02-gr.html
http://www.namuseum.gr/collections/vases/geom/geometrical04-gr.html
http://www.namuseum.gr/collections/vases/geom/geometrical05-gr.html
http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/geom/geometriki-aggeiografia.htm
http://www.cycladic.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=resource&cresrc=950&cnode=46&clang=0