Εξεταστέα-διδακτέα ύλη του μαθήματος Νεοελληνική Λογοτεχνία Θεωρητικής Κατεύθυνσης της Γ τάξης Γενικού Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-2014

Aλλαγή στην εξεταστέα-διδακτέα ύλη του μαθήματος 

Νεοελληνική Λογοτεχνία Θεωρητικής Κατεύθυνσης. Μια συνοπτική παρουσίαση της διδακτέας και εξεταστέας ύλης.

   Ανακοινώθηκε επίσημα από το Υπουργείο Παιδείας η διδακτέα-εξεταστέα ύλη των εξεταζομένων μαθημάτων της Γ Λυκείου για το σχολικό έτος 2013-204 (βλ. για το Γενικό Ημερήσιο Λύκειο http://www.minedu.gov.gr/home/dioikitika-eggrafa-main/70-eggrafa-eksetaseon-genikoy-lykeioy/9973-20-08-13-eksetastea-uli-g.html). Σχετικά με την ύλη του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης του Γενικού Ημερήσιου Λυκείου, επισημαίνουμε ότι έγιναν αλλαγές. Τρία από τα δέκα διδακτέα και εξεταστέα κείμενα αντικαταστάστηθαν με άλλα που επίσης περιέχονται στο σχολικό εγχειρίδιο.

Το εξώφυλλο του σχολικού εγχειριδίου. Κ. Ακρίβου, Δ. Αρμάου, κ. ά., Νεοελληνική Λογοτεχνία» της Γ΄ τάξης Γενικού Λυκείου Θεωρητικής Κατεύθυνσης

   Το κατεξοχήν ερωτικό ποίημα της Μαρίας Πολυδούρη, Μόνο γιατί μ´αγάπησες και τα καθαρά πολιτικά ποιήματα του Νίκου Εγγονόπουλου, Ποίηση 1948 και Μανόλη Αναγνωστάκη, Στον Νίκο Ε...1949 αντικαθίστανται από τα παρακάτω ποιήματα: Kωνσταντίνου Π. Καβάφη, Ο Δαρείος, Μίλτου Σαχτούρη, Ο ελεγκτής και Κικής Δημουλά, Σημείο Αναγνωρίσεως (συμπεριλαμβάνονταν και παλιότερα στην ύλη).  Έτσι, φεύγει από τη σχολική ζωή της Θεωρητικής Κατεύθυνσης-εννοώ ως θέμα διδασκαλίας και αναφοράς-o έρωτας ως απόλυτη εκπλήρωση της γυναικείας ύπαρξης και η αντανάκλαση της ιστορίας του Εμφυλίου Πολέμου στην ποίηση. Από την άλλη, βέβαια, το θέμα του έρωτα παραμένει στον Κρητικό και στο Όνειρο στο κύμα, ενώ νύξεις για τη σκοτεινή εποχή του Εμφυλίου Πολέμου μπορούμε ασφαλώς να αναζητήσουμε και στο ποίημα του Μ. Σαχτούρη. 

Επομένως, τα κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, που πρέπει να διδαχθούν για το σχ. έτος 2013-14 και θα εξετασθούν, είναι τα παρακάτω:

Τα τρία κλασικά μεγάλα έργα:

1. Διονύσιος Σολωμός, «Ο Κρητικός»

2. Γεώργιος Βιζυηνός, «Το αμάρτημα της μητρός μου»

3. Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, «Όνειρο στο κύμα»

Ποιήματα για την ποίηση

4. Κωνσταντίνος Π. Καβάφης, «Μελαγχολία του Ιάσωνος Κλεάνδρου ποιητού εν Κομμαγηνή 595 μ .Χ.»

5.  Κωνσταντίνος Π. Καβάφης, «Ο Δαρείος»

6. Μίλτος Σαχτούρης, «Ο Ελεγκτής»

7. Γιώργης Παυλόπουλος, «Τα Αντικλείδια»

Σελίδες του Γ. Ιωάννου

8. Γ. Ιωάννου, «Μες στους προσφυγικούς συνοικισμούς»

9. Γ. Ιωάννου, «Στου Κεμάλ το σπίτι»

 Η ποιήτρια Κική Δημουλά

10. Κική Δημουλά, «Σημείο Αναγνωρίσεως»

Δ. Σολωμού (1798-1857), Ο Κρητικός. Ένα από τα κορυφαία ποιητικά έργα της νεότερης ελληνικής λογοτεχνίας. Ύψιστο δείγμα του νεοελληνικού λυρισμού και ρομαντισμού. "Μια μαγική γοητεία περιβάλλει τους στίχους του ποιητή μ´ένα πέπλο μυστικό". O αναγνώστης αντικρίζει με τα μάτια της ψυχής του ποιητικού υποκειμένου την οπτασία του απόλυτου, ιδανικού έρωτα και συγκινείται από την πίστη στην ιδέα της πατρίδας. Οι ρομαντικές ιδέες του Έρωτα, της Πατρίδας, της Φύσης και της Θρησκείας συνυπάρχουν στο ποίημα...

Γ. Βιζυηνού (1849-1896), Το αμάρτημα της μητρός μου. Ένα από τα πιο δυνατά κείμενα της νεότερης ελληνικής λογοτεχνίας. Διήγημα που ξεπερνά την ηθογραφία, πρωτοποριακό για την εποχή του με στοιχεία ψυχογραφίας και αστυνομικού μυστηρίου προκαλεί δυνατή συγκίνηση στους αναγνώστες χάρη στην αριστοτεχνική πλοκή της υπόθεσης και τις δραματικές συγκρούσεις των χαρακτήρων. Από την αρχή ο αναγνώστης αναρωτιέται για το ποιο ήταν το αμάρτημα της μητέρας του αφηγητή και αναζητά μαζί με τους ήρωες τη λύτρωση και την κάθαρση.

Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη (1851-1911), Όνειρο στο κύμα. Ένα λυρικό αρκαδικό - ποιμενικό διήγημα, που επίσης ξεπερνά τον ηθογραφικό χαρακτήρα, με ποιητική ατμόσφαιρα και ονειρικές ειδυλλιακές εικόνες θαλασσινών τοπίων. Ο ώριμος αφηγητής, δέσμιος της αστικής ζωής και του άχαρου επαγγέλματός του, από το δικηγορικό γραφείο της Αθήνας,   θυμάται με νοσταλγία τον ανεκπλήρωτο έρωτα της εφηβικής του ηλικίας και αναπολεί τη χαμένη "Αρκαδία" της νιότης του στο νησί της Σκιάθου.

   Πέντε αυτοαναφορικά ποιήματα για την ουσία της ποίησης, αλλά και για το νόημα και την ουσία της ίδιας της ζωής, γιατί η ζωή είναι ποίηση και η ποίηση είναι ζωή.

Κωνσταντίνου Π. Καβάφη (1863-1933), Μελαγχολία του Ιάσωνος Κλεάνδρου ποιητού εν Κομμαγηνή˙ 595 μ.Χ. Ένα ποίημα για την ποίηση ως αντίδοτο κατά του γήρατος, ως φάρμακο ανακούφισης και όχι θεραπείας της φθοράς που προκαλεί στον άνθρωπο ο ανελέητος χρόνος.

Κωνσταντίνου Π. Καβάφη (1863-1933), Ο Δαρείος. Ένα ποίημα για την υπεροψία και τη μέθη της εξουσίας και τη ματαιότητα της τέχνης να υπηρετήσει την εξουσία. Ένα ποίημα για τη σχέση του δημιουργού-καλλιτέχνη με την εξουσία.

Μίλτου Σαχτούρη (1919-2005) , Ο ελεγκτής. Ένα ποίημα για το καθήκον του ποιητή προς την ανθρωπότητα στις σκοτεινές εποχές της ιστορίας.

Γιώργη Παυλόπουλου (1924-2008), Τα αντικλείδια. Μία ποιητική απόπειρα να παραβιασθεί η ανοιχτή πόρτα της ποίησης! Ένα ποίημα που δεν τελειώνει ποτέ, που γίνεται φορέας της εμπειρίας που περιγράφει. Ένα ποίημα για την υφή και τη φύση της ίδιας της ποίησης.

Σελίδες του Γιώργου Ιωάννου

Γιώργος Ιωάννου (1927-1985), Μες στους προσφυγικούς συνοικισμούς  και του ιδίου, Στου Κεμάλ το σπίτι. Δύο μικρά πεζογραφήματα με την τρυφερή και γεμάτη ανθρωπιά ματιά ενός μεγάλου πεζογράφου. Ο "πρόσφυγας", ο "ξένος", ο βίαια διωγμένος και ξεριζωμένος  από τον τόπο του, λόγω των ιστορικών συγκυριών, γίνεται οικείος, δικός μας, γιατί τελικά όλοι είμαστε "ξένοι" και μόνοι ακόμα και στον τόπο μας. 

Κικής Δημουλά (1931-), Σημείο Αναγνωρίσεως. Ένα μάλλον "γυναικείο" ποίημα με κάπως ξεπερασμένη φεμινιστική ματιά για τη μοίρα της γυναίκας. Ίσως, όχι η καλύτερη επιλογή από το ενδιαφέρον ποιητικό έργο της ποιήτριας.

Η ύλη του ίδιου μαθήματος για την Δ Τάξη του Εσπερινού Γενικού Λυκείου είναι η παρακάτω (βλ. http://www.minedu.gov.gr/publications/docs2013/130820_eksetastea_uli_d.pdf):

1. Διονύσιος Σολωμός, «Ο Κρητικός»

2. Γεώργιος Βιζυηνός, «Το αμάρτημα της μητρός μου»

3. Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, «Όνειρο στο κύμα»

Ποιήματα για την ποίηση

4. Κωνσταντίνος Π. Καβάφης, «Μελαγχολία του Ιάσωνος Κλεάνδρου ποιητού εν Κομμαγηνή 595 μ .Χ.»

5.  Κωνσταντίνος Π. Καβάφης, «Ο Δαρείος»

6. Γιώργης Παυλόπουλος, «Τα Αντικλείδια»

Σελίδες του Γ. Ιωάννου

7. Γ. Ιωάννου, «Μες στους προσφυγικούς συνοικισμούς»

 Η ποιήτρια Κική Δημουλά

8. Κική Δημουλά, «Σημείο Αναγνωρίσεως»

Καλό ταξίδι στο μαγικό κόσμο της λογοτεχνίας! 

Πρώτα, διαβάστε και χαρείτε τα κείμενα, χωρίς να σκέφτεστε ότι πρέπει να δώσετε εξετάσεις σ´αυτά...

Renoir, Kορίτσι που διαβάζει. 1918. Museum of Fine Arts. Huston.

...και μην αποστηθίσετε τίποτα, εκτός από στίχους ή αποσπάσματα που σας άρεσαν...

Ν. Γύζης, Η αποστήθιση. 1883. Ιδιωτική Συλλογή.

    

http://www.minedu.gov.gr/home/dioikitika-eggrafa-main/70-eggrafa-eksetaseon-genikoy-lykeioy/9973-20-08-13-eksetastea-uli-g.html

http://www.minedu.gov.gr/publications/docs2013/130820_eksetastea_uli_d.pdf

http://www.wikipaintings.org/en/pierre-auguste-renoir/girl-reading-1890

Λογοτεχνικές αναγνώσεις. Κείμενα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης

Διαβάζοντας Λογοτεχνία: Λογοτεχνικό αναλόγιο της Θεωρητικής Κατεύθυνσης της Γ Λυκείου

    Μπορεί ένα εξεταζόμενο μάθημα στις Πανελλαδικές Εξετάσεις να μας ταξιδέψει σε χώρους μαγικούς και ονειρεμένους; Φαίνεται ότι μπορεί...

     Την Παρασκευή, 26 Απριλίου 2013, την τελευταία ημέρα πριν τις Διακοπές του Πάσχα και δεκαεννέα ημέρες προτού αρχίσουν οι Πανελλαδικές Εξετάσεις (οι υποψήφιοι μετρούν τις ημέρες), τέσσερις μαθήτριες της Θεωρητικής Κατεύθυνσης της Γ Λυκείου "κατέφυγαν" σ᾽έναν "ιερό" χώρο του Σχολείου μας, στη Βιβλιοθήκη, όπου και διάβασαν τα αγαπημένα τους αποσπάσματα από τα κείμενα της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Πρόκειται για "Κείμενα που μας βασάνισαν, αλλά και μας μάγεψαν κατά τη διάρκεια της χρονιάς", όπως επισημαίνουν χαρακτηριστικά οι ίδιες. 

     Διάβασαν αποσπάσματα από τα παρακάτω κείμενα:

Γιώργη Παυλόπουλου, Τα αντικλείδια

Νίκου Εγγονόπουλου, Ποίηση 1949

Μανόλη Αναγνωστάκη, Στον Νίκο Ε...

Γιώργου Ιωάννου, Στου Κεμάλ το σπίτι

Γιώργου Ιωάννου, Μες στους προσφυγικούς συνοικισμούς

Κων/νου Καβάφη, Μελαγχολία του Ιάσωνος Κλεάνδρου ποιητού εν Κομμαγηνή· 595 μ.Χ. 

Γεωργίου Βιζυηνού, Το αμάρτημα της μητρός μου

Μαρίας Πολυδούρη, Μόνο γιατί μ´αγάπησες

Δ. Σολωμός, Κρητικός

Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντης, Όνειρο στο κύμα

   Κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης ακούγεται μουσική από το cd της Ελένης Καραΐνδρου Concert in Athens.

Δείτε το βιντεάκι που γυρίσαμε στη Βιβλιοθήκη του Σχολείου μας. Τα κείμενα της Λογοτεχνίας διαβάζουν οι μαθήτριες της Θεωρητικής Κατεύθυνσης: Μπάτου Αδαμαντία, Φάρρα Αγάπη, Ναθαναηλίδου Ειρήνη, Τσολακίδου Χρυσάνθη.

Το εξώφυλλο του βιβλίου του μαθητή.

To εξώφυλλο του cd Concert in Athens με μουσική της Ελένης Καραΐνδρου από τη συναυλία που έδωσε στο Μέγαρο Μουσικής της Αθήνας.

http://ecm.mikri-arktos.gr/disc/ecmconcert_in_athens/

Διαβάζοντας ένα χριστουγεννιάτικο διήγημα: Aλέξανδρου Παπαδιαμάντη, Άνθος γιαλού

Διαβάζοντας ένα χριστουγεννιάτικο διήγημα.

Aλέξανδρου Παπαδιαμάντη, Άνθος γιαλού

   Με αφορμή το διήγημα του Αλέξ. Παπαδιαμάντη Όνειρο στο κύμα που συμπεριλαμβάνεται στη διδακτέα και εξεταστέα ύλη, το τμήμα της Θεωρητικής Κατεύθυνσης της Γ Λυκείου του Σχολείου μας διάβασε ένα από τα πιο λυρικά και ποιητικά χριστουγεννιάτικα διηγήματα του Παπαδιαμάντη, το Άνθος του Γιαλού. Tην Παρασκευή, στις 21-12-2012, οι μαθήτριες και οι μαθητές της Θεωρητικής Κατεύθυνσης της Γ Λυκείου διάβασαν στην τάξη τους το διήγημα και ταξίδεψαν στο συναρπαστικό κόσμο του Παπαδιαμάντη... Μ᾽ αυτό το μαγικό κείμενο, που αποτελεί ύμνο για τη δύναμη της αγάπης, στέλνουμε τις ευχές μας....Μη διστάσετε να ακολουθήσετε το μαγικό, μυστηριώδες φως των ονείρων σας, όπως δε δίστασε να το ακολουθήσει ο ήρωας του διηγήματος.

Το τμήμα της Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου του Σχολείου μας στις 21-12-2012, την τελευταία ημέρα πριν από τις Διακοπές των Χριστουγέννων. Περιμένοντας τις Διακοπές, για να ξεκουρασθούν και να συνεχίσουν το διάβασμα για τις πανελλαδικές εξετάσεις...

Διαβάζοντας Παπαδιαμάντη!

Δημήτρης Μοράρος, Παπαδιαμάντης

Δείτε και ακούστε τις μαθήτριες και τους μαθητές του Τμήματος της Θεωρητικής Κατεύθυνσης της Τρίτης Λυκείου του Σχολείου μας να διαβάζουν το Άνθος του Γιαλού. 

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ
ΑΠΑΝΤΑ
ΤΟΜΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟΣ
ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ
Ν. Δ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΟΜΟΣ
ΑΘΗΝΑ 1985
Σελ. 151-156

ΑΝΘΟΣ ΤΟΥ ΓΙΑΛΟΥ

Ἐπὶ πολλὰς νύκτας κατὰ συνέχειαν ἔβλεπεν ὁ Μάνος τοῦ Κορωνιοῦ, ἐκεῖ ὅπου ἔδενε τὴν βάρκαν του κάθε βράδυ, κοντὰ στὰ Κοτρώνια τοῦ ἀνατολικοῦ γιαλοῦ, ἀνάμεσα εἰς δύο ὑψηλοὺς βράχους καὶ κάτω ἀπὸ ἕνα παλαιὸν ἐρημόσπιτον κατηρειπωμένον, ―ἐκεῖ ἔστρωνε συνήθως τὴν κάπαν ἐπάνω στὴν πλώρην τῆς βάρκας, κ᾿ ἐκοιμᾶτο χορευτὸν καὶ νανουρισμένον ὕπνον, τρεῖς σπιθαμὲς ὑψηλότερ᾿ ἀπὸ τὸ κῦμα, θεωρῶν τὰ ἄστρα, καὶ μελετῶν τὴν Πούλιαν καὶ ὅλα τὰ μυστήρια τοῦ οὐρανοῦ― ἔβλεπε, λέγω, ἀνοικτὰ εἰς τὸ πέλαγος, ἔξω ἀπὸ τὰ δύο ἀνθισμένα νησάκια, τὰ φυλάττοντα ὡς σκοποὶ τὸ στόμιον τοῦ λιμένος, ἓν μελαγχολικὸν φῶς ―κανδήλι, φανόν, λαμπάδα, ἢ ἄστρον πεσμένον― νὰ τρεμοφέγγῃ, ἐκεῖ μακράν, εἰς τὸ βάθος τῆς μελανωμένης εἰκόνος, ἐπιπολῆς εἰς τὸ κῦμα, καὶ νὰ στέκῃ ἐπὶ ὥρας, φαινόμενον ὡς νὰ ἔπλεε, καὶ μένον ἀκίνητον.

Ὁ Μάνος τοῦ Κορωνιοῦ, λεμβοῦχος ψαράς, ἦτον ἀδύνατος στὰ μυαλὰ ὅπως καὶ πᾶς θνητός. Ἀρκετὸν ἦτο ἤδη ὁποὺ ἔδενε τὴν βάρκαν του κάθε βράδυ ἐκεῖ, δίπλα εἰς τοὺς δύο μαυρισμένους βράχους, κάτω ἀπὸ τὸ ἐρημόσπιτον ἐκεῖνο, τ᾿ ὁλόρθον ἄψυχον φάντασμα, τὸ ὁποῖον εἶχε τὴν φήμην, ὅτι ἦτο στοιχειωμένον, Ἐκαλεῖτο κοινῶς «τῆς Λουλούδως τὸ Καλύβι». Διατί; Κανεὶς δὲν ἤξευρεν. Ἢ ἂν ὑπῆρχον ὀλίγα γραΐδια «λαδικά», ἢ καὶ δύο τρεῖς γέροι, γνωρίζοντες τὰς παλαιὰς ἱστορίας τοῦ τόπου, ὁ Μάνος δὲν ἔτυχεν εὐκαιρίας νὰ τοὺς ἐρωτήσῃ.

Ἔβλεπε, βραδιὲς τώρα, τὸ παράδοξον ἐκεῖνο μεμακρυσμένον φῶς νὰ τρέμῃ καὶ νὰ φέγγῃ ἐκεῖ εἰς τὸ πέλαγος, ἐνῷ ἤξευρεν, ὅτι δὲν ἦτο ἐκεῖ κανεὶς φάρος. Ἡ Κυβέρνησις δὲν εἶχε φροντίσει δι᾿ αὐτὰ τὰ πράγματα εἰς τὰ μικρὰ μέρη, τὰ μὴ ἔχοντα ἰσχυροὺς βουλευτάς.

Τί, λοιπόν, ἦτο τὸ φῶς ἐκεῖνο; ᾘσθάνετο ἐπιθυμίαν, ἐπειδὴ σχεδὸν καθημερινῶς ἐπέρνα μὲ τὴν βάρκαν του ἀπὸ ἐκεῖνο τὸ πέραμα, ἀνάμεσα εἰς τὰ δύο χλοερὰ νησάκια, καὶ δὲν ἔβλεπε κανὲν ἴχνος ἐκεῖ τὴν ἡμέραν, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξηγῇ τὴν παρουσίαν τοῦ φωτὸς τὴν νύκτα, νὰ πλεύσῃ τὰ μεσάνυχτα, διακόπτων τὸν μακάριον ὕπνον του, καὶ τοὺς ρεμβασμούς του πρὸς τ᾿ ἄστρα καὶ τὴν Πούλιαν, νὰ φθάσῃ ἕως ἐκεῖ, νὰ ἰδῇ τί εἶναι, καί, ἐν ἀνάγκῃ, νὰ τὸ κυνηγήσῃ τὸ μυστηριῶδες ἐκεῖνο φέγγος. Ὅθεν ὁ Μάνος, ἐπειδὴ ἦτο ἀσθενὴς ἄνθρωπος, καθὼς εἴπομεν, νέος εἰκοσαετής, ἐκάλεσεν ἐπίκουρον καὶ τὸν Γιαλὴν τῆς Φαφάνας, δέκα ἔτη μεγαλύτερόν του, ἀφοῦ τοῦ διηγήθη τὸ νυκτερινὸν ὅραμά του, διὰ νὰ τοῦ κάμῃ συντροφιὰν εἰς τὴν ἀσυνήθη ἐκδρομήν.

Β. Παπαγεωργίου, Άνθος γιαλού.

*
* *

Ἐπῆγαν μίαν νύκτα, ὅταν ἡ σελήνη ἦτο ἐννέα ἡμερῶν, κ᾿ ἔμελλε νὰ δύσῃ περὶ τὴν μίαν μετὰ τὰ μεσάνυχτα. Τὸ φῶς ἐφαίνετο ἐκεῖ, ἀκίνητον ὡς καρφωμένον, ἐνῶ ὁ πύρινος κολοβὸς δίσκος κατέβαινεν ἠρέμα πρὸς δυσμὰς κ᾿ ἔμελλε νὰ κρυφθῇ ὀπίσω τοῦ βουνοῦ. Ὅσον ἔπλεαν αὐτοὶ μὲ τὴν βάρκαν, τόσον τοὺς ἔφευγε, χωρὶς νὰ κινῆται ὀφθαλμοφανῶς, ὁ μυστηριώδης πυρσός. Ἔβαλαν δύναμιν εἰς τὰ κουπιά, «ἐξεπλατίσθηκαν». Τὸ φῶς ἐμακρύνετο, ἐφαίνετο ἀπώτερον ὁλονέν. Ἦτο ἄφθαστον. Τέλος ἔγινεν ἄφαντον ἀπὸ τοὺς ὀφθαλμούς των.

Ὁ Μάνος, μαζὶ μὲ τὸν Φαφάναν, ἔκαμαν πολλοὺς σταυρούς. Ἀντήλλαξαν ὀλίγας λέξεις:

― Δὲν εἶναι φανάρι, δὲν εἶναι καΐκι, ὄχι.

― Καὶ τί εἶναι;

― Εἶναι…

Ὁ Γιαλὴς τῆς Φαφάνας δὲν ἤξευρε τί νὰ εἴπῃ.

Τὴν νύκτα τῆς τρίτης ἡμέρας, καὶ πάλιν δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας μετ᾿ αὐτήν, οἱ δύο ναυτίλοι ἐπεχείρησαν ἐκ νέου τὴν ἐκδρομήν. Πάντοτε ἔβλεπαν τὴν μυστηριώδη λάμψιν νὰ χορεύῃ εἰς τὰ κύματα. Εἶτα, ὅσον ἐπλησίαζαν αὐτοί, τόσον τὸ ὅραμα ἔφευγε. Καὶ τέλος ἐγίνετο ἄφαντον. Τί ἆρα ἦτο;

*
* *

Εἷς μόνον γείτων εἶχε παρατηρήσει τὰς ἐπανειλημμένας νυκτερινὰς ἐκδρομὰς τῶν δύο φίλων μὲ τὴν βάρκαν. Ὁ Λίμπος ὁ Κόκοϊας, ἄνθρωπος πενηντάρης, εἶχε διαβάσει πολλὰ παλαιὰ βιβλία μὲ τὰ ὀλίγα κολλυβογράμματα ποὺ ἤξευρε, καὶ εἶχεν ὁμιλήσει μὲ πολλὰς γραίας σοφάς, αἵτινες ὑπῆρξαν τὸ πάλαι. Ἐκάθητο ὅλην τὴν νύκτα, ἀγρυπνῶν, σιμὰ εἰς τὸ παράθυρόν του, βλέπων πρὸς τὴν θάλασσαν, καὶ πότε ἐδιάβαζε τὰ βιβλία του, πότε ἐρρέμβαζε πρὸς τὰ ἄστρα καὶ πρὸς τὰ κύματα. Ἡ καλύβη του, ὅπου ἔρημος καὶ μόνος ἐκατοικοῦσεν, ἔκειτο ὀλίγους βράχους παραπέρα ἀπὸ τὸ σπίτι τῆς Λουλούδως, ὅπου ἔδενε τὴν βάρκαν του ὁ Μάνος, ἀνάμεσα εἰς τὸ σπίτι τῆς Βάσως τοῦ Ραγιᾶ καὶ τῆς Γκαβαλογίνας.

Μίαν νύκτα, ὁ Κορωνιὸς καὶ ὁ ἔγγονος τῆς Φαφάνας ἡτοιμάζοντο νὰ λύσουν τὴν βάρκαν, καὶ νὰ κωπηλατήσουν, τετάρτην φοράν, διὰ νὰ κυνηγήσουν τὸ ἀσύλληπτον θήραμά των.

Ὁ Λίμπος ὁ Κόκοϊας τοὺς εἶδεν, ἐξῆλθεν ἀπὸ τὴν καλύβην του, φορῶν ἄσπρον σκοῦφον καὶ ράσον μακρύ, ὅπως ἐσυνήθιζε κατ᾿ οἶκον, ἐπήδησε δύο τρεῖς βράχους πρὸς τὰ ἐκεῖ, κ᾿ ἔφθασε παραπάνω ἀπὸ τὸ μέρος, ὅπου εὑρίσκοντο οἱ δύο φίλοι.

― Γιὰ ποῦ, ἂν θέλῃ ὁ Θεός, παιδιά; τοὺς ἐφώναξεν. Εἶναι βραδιὲς τώρα ποὺ τρέχετε ἔξω ἀπὸ τὸ λιμάνι, χωρὶς νὰ γιαλεύετε* χωρὶς νὰ πυροφανίζετε ― καὶ τὰ ψάρια σας δὲν τὰ εἴδαμε. Μήπως σᾶς ὠνείρεψε καὶ σκάφτετε πουθενά, γιὰ νὰ βρῆτε τίποτε θησαυρό;

Ὁ Μάνος παρεκάλεσε τὸν Κόκοϊαν νὰ κατεβῇ παρακάτω καὶ νὰ ὁμιλῇ σιγανώτερα. Εἶτα δὲν ἐδίστασε νὰ τοῦ διηγηθῇ τὸ ὅραμά του.

Ὁ Λίμπος ἤκουσε μετὰ προσοχῆς. Εἶτα ἐγέλασε:

―Ἀμ᾿ ποῦ νὰ τὰ ξέρετε αὐτὰ ἐσεῖς, οἱ νέοι, εἶπε, σείων σφοδρῶς τὴν κεφαλήν. Τὸν παλαιὸν καιρὸν τέτοια πράματα, σὰν αὐτὸ ποὺ εἶδες, Μάνο, τὰ ἔβλεπαν ὅσοι ἦταν καθαροί, τώρα τὰ βλέπουν μόνον οἱ ἐλαφροΐσκιωτοι. Ἐγὼ δὲν βλέπω τίποτα!… Τὸ εἶδε κι ὁ Γιαλὴς αὐτὸ ποὺ λὲς πὼς βλέπεις;

Ὁ Γιαλὴς ἠναγκάσθη μὲ συστολὴν κατωτέραν τῆς ἡλικίας του νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι δὲν ἔβλεπε τὸ φῶς, περὶ οὗ ὁ λόγος, ἀλλ᾿ ἐπείθετο εἰς τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ Μάνου, ὅστις ἔλεγεν ὅτι τὸ βλέπει.

Ὁ Κόκοϊας, ἤρχισε τότε νὰ διηγῆται:

― Ἀκοῦστε νὰ σᾶς πῶ, παιδιά. Ἐγὼ ποὺ μὲ βλέπετε, ἔφτασα τὴ γρια-Κοιράνω τοῦ Ραγιᾶ, τὴν μαννοὺ* αὐτῆς τῆς Βάσως τῆς γειτόνισσας, καθὼς καὶ τὴ μάννα τῆς Γκαβαλογίνας, ἀκόμα κι ἄλλες γριές. Μοῦ εἶχαν διηγηθῆ πολλὰ πρωτινά, παλαιικὰ πράματα, καθὼς κι αὐτὸ ποὺ θὰ σᾶς πῶ τώρα:

»Βλέπετε αὐτὸ τὸ χάλασμα, τὸ Καλύβι τῆς Λουλούδως, ποὺ λένε πὼς εἶναι στοιχειωμένο; Ἐδῶ τὸν παλαιὸν καιρὸ ἐκατοικοῦσε μιὰ κόρη, ἡ Λουλούδω, ὁποὺ τὴν εἶχαν ὀνοματίσει γιὰ τὴν ἐμορφιά της, ―ἔλαμπε ὁ ἥλιος, ἔλαμπε κι αὐτή― μαζὶ μὲ τὸν πατέρα της τὸν γερο-Θεριά (ἑλληνικὰ τὸν ἔλεγαν Θηρέα), ὁποὺ ἐκυνηγοῦσε ὅλους τοὺς Δράκους καὶ τὰ Στοιχειά, μὲ τὴν ἀσημένια σαγίτα καὶ μὲ φαρμακωμένα βέλη. Ἕνα Βασιλόπουλο ἀπὸ τὰ ξένα τὴν ἀγάπησε τὴν ὄμορφη Λουλούδω. Τῆς ἔδωκε τὸ δαχτυλίδι του, κ᾿ ἐκίνησε νὰ πάῃ στὸ σεφέρι* καὶ τῆς ἔταξε μὲ ὅρκον ὅτι, ἅμα νικήσῃ τοὺς βαρβάρους, τὴν ἡμέραν ποὺ θὰ γεννηθῇ ὁ Χριστός, θὰ ἔρθῃ νὰ τὴν στεφανωθῇ.

»Ἐπῆγε τὸ Βασιλόπουλο. Ἔμεινεν ἡ Λουλούδω, ρίχνοντας τὰ δάκρυά της στὸ κῦμα, στὸν ἀέρα στέλνοντας τοὺς στεναγμούς της, καὶ τὴν προσευχὴ στὰ οὐράνια, νὰ βγῇ νικητὴς τὸ Βασιλόπουλο, νὰ ἔρθῃ ἡ μέρα ποὺ θὰ γεννηθῇ ὁ Χριστός, νὰ γυρίσῃ ὁ σαστικός* της νὰ τὴν στεφανωθῇ.

»Ἔφτασε ἡ μέρα ποὺ ὁ Χριστὸς γεννᾶται. Ἡ Παναγία μὲ ἀστραφτερὸ πρόσωπο, χωρὶς πόνο, χωρὶς βοήθεια, γέννησε τὸ Βρέφος μὲς στὴ Σπηλιά, τὸ ἐσήκωσε, τὸ ἐσπαργάνωσε μὲ χαρά, καὶ τό ᾽βαλε στὸ παχνί, γιὰ νὰ τὸ κοιμίσῃ. Ἕνα βοϊδάκι κ᾿ ἕνα γαϊδουράκι ἐσίμωσαν τὰ χνῶτά τους στὸ παχνὶ κ᾿ ἐφυσοῦσαν μαλακὰ νὰ ζεστάνουν τὸ θεῖο Βρέφος. Νά, τώρα θὰ ᾽ρθῇ τὸ Βασιλόπουλο, νὰ πάρῃ τὴν Λουλούδω!

»Ἦρθαν οἱ βοσκοί, δυὸ γέροι μὲ μακριὰ ἄσπρα μαλλιά, μὲ τὶς μαγκοῦρές τους, ἕνα βοσκόπουλο μὲ τὴ φλογέρα του, θαμπωμένοι, ξαφνιασμένοι, κ᾿ ἔπεσαν κ᾿ ἐπροσκύνησαν τὸ θεῖο Βρέφος. Εἶχαν ἰδεῖ τὸν Ἄγγελον ἀστραπόμορφον, μὲ χρυσογάλανα λευκὰ φτερά, εἶχαν ἀκούσει τ᾿ ἀγγελούδια ποὺ ἔψαλλαν: Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ! Ἔμειναν γονατιστοί, μ᾿ ἐκστατικὰ μάτια, κάτω ἀπὸ τὸ παχνί, πολλὴν ὥρα, κ᾿ ἐλάτρευαν ἀχόρταγα τὸ θάμα τὸ οὐράνιο. Νά! τώρα θὰ ᾽ρθῇ τὸ Βασιλόπουλο, νὰ πάρῃ τὴν Λουλούδω!

»Ἔφτασαν κ᾿ οἱ τρεῖς Μάγοι, καβάλα στὶς καμῆλές τους. Εἶχαν χρυσὲς μίτρες στὸ κεφάλι, κ᾿ ἐφοροῦσαν μακριὲς γοῦνες μὲ πορφύρα κατακόκκινη. Καὶ τ᾿ ἀστεράκι, ἕνα λαμπρὸ χρυσὸ ἀστέρι, ἐχαμήλωσε κ᾿ ἐκάθισε στὴ σκεπὴ τῆς Σπηλιᾶς, κι ἔλαμπε μὲ γλυκὸ οὐράνιο φῶς, ποὺ παραμέριζε τῆς νύχτας τὸ σκοτάδι. Οἱ τρεῖς βασιλικοὶ γέροι ξεπέζεψαν ἀπ᾿ τὶς καμῆλές τους, ἐμπῆκαν στὸ Σπήλαιο, κ᾿ ἔπεσαν κ᾿ ἐπροσκύνησαν τὸ Παιδί. Ἄνοιξαν τὰ πλούσια τὰ δισάκκια τους, κ᾿ ἐπρόσφεραν δῶρα: χρυσὸν καὶ λίβανον καὶ σμύρναν.

»― Νά! τώρα θὰ ᾽ρθῇ τὸ Βασιλόπουλο, νὰ πάρῃ τὴν Λουλούδω!

»Πέρασαν τὰ Χριστούγεννα, τελειώθηκε τὸ μυστήριο, ἔγινε ἡ σωτηρία, καὶ τὸ Βασιλόπουλο δὲν ἦρθε νὰ πάρῃ τὴν Λουλούδω! Οἱ βάρβαροι εἶχαν πάρει σκλάβο τὸ Βασιλόπουλο. Τὸ φουσᾶτό του εἶχε νικήσει στὴν ἀρχή, τὰ φλάμπουρά του εἶχαν κυριέψει μὲ ἀλαλαγμὸ τὰ κάστρα τῶν βαρβάρων. Τὸ Βασιλόπουλο εἶχε χυμήξει μὲ ἀκράτητην ὁρμή, ἀπάνω στὸ μούστωμα καὶ στὴ μέθη τῆς νίκης. Οἱ βάρβαροι μὲ δόλο τὸν εἶχαν αἰχμαλωτίσει!

»Τὰ δάκρυα τῆς κόρης ἐπίκραναν τὸ κῦμα τ᾿ ἁρμυρό, οἱ ἀναστεναγμοί της ἐδιαλύθηκαν στὸν ἀέρα, κ᾿ ἡ προσευχή της ἔπεσε πίσω στὴ γῆ, χωρὶς νὰ φθάσῃ στὸ θρόνο τοῦ Μεγαλοδύναμου. Ἕνα λουλουδάκι ἀόρατο, μοσχομυρισμένο, φύτρωσε ἀνάμεσα στοὺς δυὸ αὐτοὺς βράχους, ὁποὺ τὸ λὲν Ἄνθος τοῦ Γιαλοῦ, ἀλλὰ μάτι δὲν τὸ βλέπει. Καὶ τὸ Βασιλόπουλο, ποὺ εἶχε πέσει στὰ χέρια τῶν βαρβάρων, ἐπαρακάλεσε νὰ γίνῃ Σπίθα, φωτιὰ τοῦ πελάγους, γιὰ νὰ φτάσῃ ἐγκαίρως, ὣς τὴν ἡμέρα ποὺ γεννᾶται ὁ Χριστός, νὰ φυλάξῃ τὸν ὅρκο του, ποὺ εἶχε δώσει στὴ Λουλούδω.

»Μερικοὶ λένε, πὼς τὸ Ἄνθος τοῦ Γιαλοῦ ἔγινεν ἀνθός, ἀφρὸς τοῦ κύματος. Κ᾿ ἡ Σπίθα ἐκείνη, ἡ φωτιὰ τοῦ πελάγου ποὺ εἶδες, Μάνο, εἶναι ἡ ψυχὴ τοῦ Βασιλόπουλου, ποὺ ἔλυωσε, σβήσθηκε στὰ σίδερα τῆς σκλαβιᾶς, καὶ κανεὶς δὲν τὴν βλέπει πιά, παρὰ μόνον ὅσοι ἦταν καθαροὶ τὸν παλαιὸν καιρόν, καὶ οἱ ἐλαφροΐσκιωτοι στὰ χρόνια μας».

(1906)

Βλ. http://www.papadiamantis.org/index.php/works/58-narration/374-04-24-an8os-toy-gialoy-1906
http://www.papadiamantis.org/index.php/multimedia/44-pictures1/277-various-artists-images

Λογοτεχνία Θεωρητικής Κατεύθυνσης, ζωγραφίζοντας ποίηση

     Σας παρουσιάζω τρία κολάζ των ζωγραφιών των μαθητριών και μαθητών της Θεωρητικής Κατεύθυνσης που επεξεργάστηκε η συνάδελφος Βούλα Λιόλιου. Τα κολάζ αποτελούνται από ζωγραφιές που οι μαθήτριες και οι μαθητές εμπνεύστηκαν από το ποίημα που έγραψαν κατά τη διάρκεια του μαθήματος της Λογοτεχνίας.

Το ποίημα

Ωδή σε μια εποχή που χάνεται

Κόκκινο· 

αίμα κυλάει

πληγές ανοιχτές

στο παιδικό παιχνίδι

Καλπάζει 

τρελό

το καρουζέλ

της ζωής μας

Μπαλόνια πετούν

στον αχό

χάνονται...

Θόρυβος· 

τα γέλια

η πόλη

καταπίνει...

Κόκκινο

αίμα κυλάει

στην αποκαθήλωση
του ανθρώπου.

Ωδή σε μια εποχή που χάνεται

Ωδή σε μια εποχή που χάνεται

Ωδή σε μια εποχή που χάνεται

Ζωγραφίζοντας το ποίημα τους!

Λεπτομέρειες για τη διαθεματική δραστηριότητα στα μαθήματα Λογοτεχνία Θεωρητικής Κατεύθυνσης και Εικαστικά, βλ. http://piramatikoneiroland.blogspot.gr/2012/04/blog-post_23.html

Ζωγραφίζοντας ποίηση: μία διαθεματική δραστηριότητα της Θεωρητικής Κατεύθυνσης στο μάθημα της Λογοτεχνίας

  Την Πέμπτη της τελευταίας εβδομάδας πριν από τις διακοπές του Πάσχα οι μαθήτριες και οι μαθητές της Θεωρητικής Κατεύθυνσης της Γ Λυκείου ζωγράφισαν το ποίημα υπερρεαλιστικής γραφής που συνέθεσαν στο μάθημα της Λογοτεχνίας.

   Τις τρεις τελευταίες ώρες συγκεντρωθήκαμε στην αίθουσα των Εικαστικών. Ο Χάρης έφερε την κιθάρα του και προσπάθησε να μελοποιήσει το ποίημα 

    Ήταν μία ύστατη προσπάθεια να χαλαρώσουν από το άγχος των πανελλαδικών εξετάσεων και να αισθανθούν ότι μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη φαντασία τους, ότι μπορούν, έστω και μέσα σ᾽αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο του εξεταστικοκεντρικού εκπαιδευτικού συστήματος, να δημιουργήσουν...

Για ακόμα μια φορά σας παρουσιάζω το ποίημα τους

Ωδή σε μια εποχή που χάνεται

Κόκκινο· 

αίμα κυλάει

πληγές ανοιχτές

στο παιδικό παιχνίδι

Καλπάζει 

τρελό

το καρουζέλ

της ζωής μας

Μπαλόνια πετούν

στον αχό

χάνονται...

Θόρυβος· 

τα γέλια

η πόλη

καταπίνει...

Κόκκινο

αίμα κυλάει

στην αποκαθήλωση
του ανθρώπου.

...Και εμείς χαρήκαμε μαζί τους...

Ευχαριστώ τη συνάδελφο καθηγήτρια Εικαστικών του Σχολείου μας Λιόλιου Βούλα για τη συνδρομή της...Ευχαριστώ τους συναδέλφους των μαθημάτων Γενικής Παιδείας που έδωσαν άδεια στους μαθητές της Θεωρητικής Κατεύθυνσης να λείψουν από τα μαθήματά τους...