Κυκλαδικός πολιτισμός, ένας από τους παλαιότερους πολιτισμούς της Ευρώπης: ειδώλια, αγγεία και τοιχογραφίες του Κυκλαδικού πολιτισμού

Κυκλαδικός πολιτισμός
(για τους μικρούς μου μαθητές, του Α1 Γυμνασίου)

 Πριν από 5000 χρόνια περίπου, την εποχή Χαλκού, την περίοδο 3000-2000 π.Χ., στα μικρά νησιά του Αιγαίου που ονομάζονται Κυκλάδες γεννήθηκε και αναπτύχθηκε ένας από τους παλαιότερους πολιτισμούς της Ευρώπης, ο Κυκλαδικός πολιτισμός.

 Στην ανάπτυξη του κυκλαδικού πολιτισμού συνέβαλαν κυρίως η γεωγραφική θέση και το ήπιο κλίμα. Τα νησιά των Κυκλάδων αποτελούν ένα είδος φυσικής γέφυρας ανάμεσα στην Ευρώπη και την Ασία, την Κρήτη και την ηπειρωτική Ελλάδα. Για αυτό, οι Κυκλαδίτες με τα καράβια τους μπορούσαν να επικοινωνούν με τους άλλους λαούς και πολιτισμούς και να μεταφέρουν εμπορεύματα αλλά και ιδέες, γνώσεις, θρησκευτικές αντιλήψεις.

Χάρτης που δείχνει τη σημαντική θέση των Κυκλάδων.

Από τον Κυκλαδικό πολιτισμό δε σώθηκαν γραπτά κείμενα. Επομένως, οι πληροφορίες μας είναι ελάχιστες και έχουν ως πηγές μόνο τα ευρήματα από τις ανασκαφές των αρχαιολόγων. Έχουν βρεθεί αρχαίοι οικισμοί στις Κυκλάδες  και νεκροταφεία. Ένας από τους κυριότερους Κυκλαδικούς οικισμούς βρίσκεται στο Ακρωτήρι της Θήρας (Σαντορίνης). Τα περισσότερα αντικείμενα του Κυκλαδικού πολιτισμού που έχουν βρει οι αρχαιολόγοι προέρχονται από τις ανασκαφές σε νεκροταφεία.

Οι αρχαίοι Κυκλαδίτες, όπως και οι περισσότεροι λαοί, πίστευαν ότι η ζωή συνεχιζόταν σ᾽ένα άλλο κόσμο και μετά το θάνατο. Για αυτό, τοποθετούσαν στους τάφους των αγαπημένων τους προσώπων διάφορα αντικείμενα, όπως αγαλματάκια, διάφορα αγγεία, κοσμήματα, εργαλεία, όπλα, που θεωρούσαν ότι θα ήταν απαραίτητα για το νεκρό στην άλλη του ζωή. Από αυτά τα αντικείμενα και από τα ίχνη των οικισμών, που έχουν ανασκαφεί, βγάζουμε συμπεράσματα για την καθημερινή ζωή των Κυκλαδιτών.

Χάρτης με τους αρχαίους Κυκλαδικούς οικισμούς.

   Οι Κυκλαδίτες κατοικούσαν σε μικρές πόλεις που στην αρχή ήταν χτισμένες στις παραλίες και στη συνέχεια στις πλαγιές λόφων, ίσως για να αισθάνονται πιο ασφαλείς από τις ναυτικές επιδρομές άλλων λαών.

   Τα σπίτια τους ήταν μικρά με τοίχους από πέτρες και λάσπη. Οι στέγες των σπιτιών ήταν από ξύλινα δοκάρια, καλάμια και πηλό. Κάποια δωμάτια ήταν διακοσμημένα με τοιχογραφίες. Τα έπιπλά τους, σκαμνιά, τραπέζια, καρέκλες, φαίνεται πως ήταν ξύλινα και για αυτό δε σώθηκαν. Το χειμώνα στο δάπεδο έστρωναν προβιές και άναβαν μαγκάλια για να ζεσταθούν. Όταν σκοτείνιαζε το βράδυ, άναβαν λυχνάρια που έκαιγαν λάδι, για να βλέπουν.

  Οι Κυκλαδίτες ήταν φυσικό να έχουν καράβια και να ασχολούνται με τη ναυτιλία, αφού κατοικούσαν σε νησιά. Ήταν πολύ καλοί ναυτικοί, ταξίδευαν με καράβια για να μεταφέρουν και να ανταλλάξουν προϊόντα. Ασχολούνταν, δηλαδή με το εμπόριο. Ασχολούνταν, επίσης, με τη γεωργία και τη κτηνοτροφία. Ήταν ακόμα ψαράδες και κυνηγοί.

  Τα δημητριακά (κριθάρι και σιτάρι), τα όσπρια (φακή και μπιζέλια), οι ελιές, φρούτα, καρποί, τα ψάρια και τα θαλασσινά αποτελούσαν βασικά στοιχεία της διατροφής τους.

 Για τη θρησκεία τους έχουμε ελάχιστες πληροφορίες. Δε γνωρίζουμε σε ποιους θεούς πίστευαν και πώς τους λάτρευαν. Από τα αντικείμενα, που έχουν βρει οι αρχαιολόγοι στους τάφους, καταλαβαίνουμε ότι οι Κυκλαδίτες πίστευαν στη μεταθανάτια ζωή. Γι αυτό, έθαβαν τους νεκρούς με αντικείμενα της καθημερινής τους ζωής.

   Γύρω στα 1600 π.Χ. οι κυκλαδικοί οικισμοί καταστρέφονται από σεισμό και οι Κυκλάδες περνούν στην επιρροή της μινωικής Κρήτης. Αργότερα, όταν καταστρέφονται τα μινωικά ανάκτορα, οι Κυκλάδες περνούν στην κυριαρχία των Μυκηναίων.

Ειδώλιο γυναικείας μορφής. Μάρμαρο. 2800-2300 π.Χ.  Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

   Χαρακτηριστικά δείγματα του κυκλαδικού πολιτισμού είναι μικρά αγαλματάκια από λευκό μάρμαρο, υλικό που υπήρχε άφθονο στα νησιά, κυρίως στην Πάρο και τη Νάξο. Τα αγαλματάκια αυτά λέγονται ειδώλια και έχουν βρεθεί στους τάφους. Απεικονίζουν ανθρώπινες μορφές. Δε γνωρίζουμε ποια ήταν ακριβώς η σημασία τους. Μπορεί να ήταν λατρευτικές εικόνες και θεότητες.

Τα περισσότερα από τα ειδώλια είναι γυναικείες μορφές. Τα ανδρικά ειδώλια είναι σπάνια και απεικονίζουν συνήθως μουσικούς, καθιστές μορφές, κυνηγούς. 
   Tα ειδώλια είναι από τα αρχαιότερα δείγματα μνημειακής γλυπτικής στην Ευρώπη.

Ειδώλιο γυναικείας μορφής. Μάρμαρο. 2800-2300 π.Χ. Είναι μοναδικό στο είδος του, γιατί είναι το ψηλότερο ειδώλιο που έχει βρεθεί. Ύψος 1.52 μ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών.

Ειδώλιο μορφής που  απεικονίζει όρθιο μουσικό να παίζει δίαυλο. 2800-2300  π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Μερικά από τα ειδώλια έμοιαζαν με το σχήμα βιολιού. Για αυτό ονομάζονται από τους αρχαιολόγους βιολόσχημα.

Βιολόσχημο ειδώλιο. Μάρμαρο. 3200-2300 π.Χ.  Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Βιολόσχημο ειδώλιο. Μάρμαρο. 3200-2300 π.Χ.  Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Ειδώλιο καθιστής μορφής. "O εγείρων πρόποσιν". Μάρμαρο. 2800-2300 π.Χ.  Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Ειδώλιο από τον οικισμό Λούρο. Μάρμαρο. 2800-2300 π.Χ.  Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Ειδώλιο που απεικονίζει καθιστή γυναικεία μορφή. Μάρμαρο. 2700-2300 π.Χ. Λούβρο-Παρίσι.

Ειδώλιο που απεικονίζει κεφαλή. Μάρμαρο. 2800-2300 π.Χ.  Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Ειδώλιο που απεικονίζει κεφαλή. Μάρμαρο. 2600-2500 π.Χ. Μουσείο J. P. Getty. Λος Άντζελες.

Τα πήλινα αγγεία σε σχήμα τηγανιού ονομάστηκαν από τους αρχαιολόγους τηγανόσχημα. Πιστεύουν ότι ήταν καθρέφτες, τύμπανα για τελετές, δίσκοι προσφορών ή ακόμα σκεύη για την παραγωγή και φύλαξη του αλατιού.

Τηγανόσχημο αγγείο με παράσταση καραβιού. Πηλός. 2800-2300  π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Τηγανόσχημο. Πηλός. 2800-2300  π.Χ.  Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Τηγανόσχημο αγγείο. Πηλός. Περίπου 2700 π.Χ.  Λούβρο-Παρίσι.

Ειδώλιο με καθιστό μουσικό που παίζει λύρα ή άρπα. 2800-2300  π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Ειδώλιο που απεικονίζει καθιστό μουσικό να παίζει άρπα. 2700-2300 π.Χ.  Μουσείο J. P. Getty. Λος Άντζελες.

Κυκλαδικά ειδώλια στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης. Ν. Υόρκη.

Ειδώλιο που απεικονίζει καθιστό μουσικό να παίζει άρπα. 2800-2700 π.Χ. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης. Ν. Υόρκη.

Κυκλαδικά ειδώλια στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης. Ν. Υόρκη.

Ειδώλιο γυναικείας μορφής. Μάρμαρο. 3200-2800 π.Χ. Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης Ν. Υόρκης.

Ειδώλιο γυναικείας μορφής. 2600-2400 π.Χ. Μητροπολιτικό Μουσείο Ν. Υόρκης.

 Ζωόμορφη πυξίδα. Μάρμαρο  3200-2300 π.Χ.  Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Οι πυξίδες ήταν κουτάκια όπου έβαζαν κοσμήματα.

Κυλινδρική πυξίδα. 3200-2800 π.Χ.  Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Κυκλαδικό αγγείο. Κρατηρίσκος ή κανδήλα. 3200-2800 π.Χ.  Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

Τοιχογραφία από το Ακρωτήρι της Θήρας που απεικονίζει σκηνή από την Άνοιξη. 16ος αι π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών.

Η τοιχογραφία της Άνοιξης είναι η μοναδική τοιχογραφία του Ακρωτηρίου Θήρας που βρέθηκε ολόκληρη στη θέση της να κοσμεί τρεις τοίχους του ίδιου δωματίου. 

Εικονίζεται βραχώδες τοπίο της Θήρας πριν από την έκρηξη του ηφαιστείου. Οι κορυφές και οι πλαγιές των βράχων καλύπτονται από ερυθρούς, ανθισμένους ή μισανοιγμένους, κρίνους με κίτρινους στήμονες. 

Λεπτομέρεια από την τοιχογραφία της Άνοιξης. Παιχνιδιάρικα, γεμάτα ζωή χελιδόνια μόνα η σε ζεύγη ερωτοτροπούν στον αέρα πάνω από τους κρίνους, δίνουν κίνηση στο τοπίο και απεικονίζουν συμβολικά την αναγέννηση της φύσης.

Τοιχογραφία από το Ακρωτήρι της Θήρας που απεικονίζει αντιλόπες. 16ος αι. π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών.

Τοιχογραφία από το Ακρωτήρι της Θήρας που απεικονίζει πυγμάχους. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών.

 Τοιχογραφία από το Ακρωτήρι της Θήρας που απεικονίζει έναν ψαρά. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών.

Τοιχογραφία από το Ακρωτήρι της Θήρας που απεικονίζει μία γυναίκα να συλλέγει κρόκους. Κροκοσυλλέκτρια. Προϊστορικό Μουσείο Θήρας.

Τοιχογραφία από το ακρωτήρι της Θήρας που απεικονίζει κυανοπίθηκες. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών.

Βλ.
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης: http://www.cycladic.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=35&clang=0&p=2

Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών: http://www.namuseum.gr/collections/prehistorical/cycladic-gr.html

Κυκλαδικά ειδώλια και αγγεία στο Λούβρο: http://cartelfr.louvre.fr/cartelfr/visite?srv=rs_display_res&nbToDisplay=5&langue=fr&critere=cycladique&operator=AND

Κυκλαδικά ειδώλια στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Ν. Υόρκης: http://www.metmuseum.org/collections/search-the-collections?ft=Cycladic

Κυκλαδικά ειδώλια στο  Μουσείο Getty:
 http://www.getty.edu/art/gettyguide/artObjectDetails?artobj=12928
http://www.getty.edu/art/gettyguide/artObjectDetails?artobj=35612

http://www2.e-yliko.gr/htmls/Fyyl/Istoria/fiiconc2.aspx

Για τις τοιχογραφίες στο Ακρωτήρι της Θήρας, βλ. http://el.wikipedia.org/wiki/Ακρωτήρι_Θήρας

Για τα ευρήματα στο Ακρωτήρι της Θήρας που φυλάσσονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, βλ. http://www.namuseum.gr/collections/prehistorical/thera-gr.html

Βλ. το ντοκιμαντέρ για τον Κυκλαδικό πολιτισμό

Θεωρείται ότι τα ειδώλια του Κυκλαδικού πολιτισμού είχαν επιρροή στη γλυπτική της μοντέρνας τέχνης. Βλ. το γλυπτό του Ιταλού ζωγράφου και γλύπτη Amedeo Modiglani και το γλυπτό του Ρουμάνου γλύπτη Κonstantin Βrancusi.

Αmedeo Modigliani, Κεφάλι γυναίκας. 1912. Μητροπολιτικό Μουσείο Tέχνης της Ν. Υόρκης.
http://www.metmuseum.org/toah/works-of-art/1997.149.10

K. Brancusi, Η μούσα. 1912. Μουσείο S. R. Guggenheim. Ν. Υόρκη.
http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/show-full/piece/?search=Constantin%20Brancusi&page=1&f=People&cr=2

Άσκηση γνωριμίας με τις μαθήτριες και τους μαθητές του Α2 Λυκείου

Επιλέγω αντιπροσωπευτικές απαντήσεις σε δύο ερωτήματα από την άσκηση γνωριμίας που κάναμε μαζί με τις μαθήτριες και τους μαθητές του Α2 Λυκείου σήμερα στην τάξη.

Elizabeth Forbes, Το σχολείο σχολάει. 1889. Penlee House Gallery and Museum. Cornwall.

 Τι δε σας αρέσει;

-η υποκρισία και το ψέμα

 -οι εξυπνάκηδες και οι ψευτοκουλτουριάρηδες

-η ρύπανση του περιβάλλοντος

-το άγνωστο

-ο ρατσισμός

-η αγένεια

-να μου λένε τι να κάνω

-η αδικία και η ανισότητα

-η κακία

-να μη με καταλαβαίνουν

-η πίεση

-η ανία

-να βαριέμαι

-η μοναξιά

-η άγνοια

 -η κοροϊδία

-η βία, η υποταγή και η εκμετάλλευση των ανθρώπων

 -η φράση "δεν σε ξέρω και πολύ καλά, αλλά σε συμπάθησα"

-να νιώθω αμήχανα

-να μαλώνω με τους άλλους

-oι άνθρωποι που προσποιούνται και δεν εκφράζουν ελεύθερα την άποψή τους

Ποια φράση έχετε ως οδηγό στις δύσκολες στιγμές της ζωής σας;

Όλα είναι δυνατά αρκεί να υπάρχει θέληση και υπομονή.

Κάθε εμπόδιο για καλό.

Χαμογέλα!

Τα καλύτερα έρχονται!

Όλα στη ζωή γίνονται για κάποιο λόγο.

Ζήσε τη στιγμή, γιατί τίποτα άλλο δεν είναι σίγουρο.

Η ζωή είναι μικρή για να είναι λυπητερή.

...Και άλλοι άνθρωποι έχουν ζήσει ή ζουν αυτές τις δύσκολες στιγμές που τώρα ζω.

Τίποτα δεν είναι απίθανο.

Θα έρθουν και τα καλά!

Είναι μικρή η ζωή, για να μην περνάμε καλά και να στενοχωριόμαστε!

Μην κοιτάς πίσω!

Συνέχισε να προχωράς!

Όχι ρε, δε θα τα παρατήσω!

Προχωράμε παρακάτω..

Ό,τι και αν είναι, θα περάσει

Όλα διορθώνονται!

Να είσαι πάντα με χαμόγελο!

Όλα θα περάσουν και θα έρθουν καλύτερες μέρες.

Να βλέπεις τη θετική πλευρά των πραγμάτων.

Όλα είναι δυνατά, τίποτα αδύνατο.

Being sorry is a far worse punishment than being dead.

 Μην τα παρατάς...θα υπάρξουν κι άλλες ευκαιρίες στη ζωή σου και άνθρωποι που θα σε νοιάζονται πραγματικά και θα σου δίνουν κουράγιο, όπως η οικογένεια και οι φίλοι σου.

J. Steen, To σχολείο του χωριού. 1665. Εθνική Πινακοθήκη Τέχνης του Δουβλίνου.

Οι μαθήτριες και οι μαθητές του Α2 Λυκείου:

Γιουρτσίδου Ελένη, Κάλλου Αργυρώ, Λανταβός-Στρατηγάκης Παναγιώτης, Λεμπετλής Ιωάννης, Μανακούδας Χάρης, Μέτα Άντζελα, Μητρόπουλος Αλέξανδρος, Μιχαηλίδης Βασίλειος, Μπατανίδου Ελισάβετ, Νάνος Ευάγγελος, Ντιακάκη Μαρία, Ντολοπούλου Σταυρούλα, Παζαρλόγλου Θεόδωρος, Πρατσινάκη Μυρτώ, Προκοπάκης Αθανάσιος, Σαμαρά Μαρία, Σαμαράς Γρηγόριος, Σουλτογιάννης Γεώργιος, Στοΐδης Γεώργιος, Στοΐδης Δημήτριος-Mάριος, Ταμβάκη Μαγδαληνή, Τσίντζου Μυρτώ-Mαρία, Φουντουκίδου Αναστασία, Χατζηασεμίδου Σταυρούλα-Μαργαρίτα, Χατζημιμίκου Αλεξάνδρα

Άσκηση γνωριμίας στην τάξη

Άραγε ποιος είμαι/ποια είμαι;

Aς γνωριστούμε

   Για την έναρξη της σχολικής χρονιάς, προτείνω μία άσκηση γνωριμίας των μαθητών μας, που περιέχει τα παρακάτω ερωτήματα.

Εγώ (γράψτε το όνομα, μήνα γέννησης, τόπο γέννησης και λέξεις ή φράσεις που νομίζετε ότι περιγράφουν ή αντιστοιχούν στον εαυτό σας).

Ποια είναι τα ενδιαφέροντά σας; (πχ. ποίηση, μουσική, αθλητισμός, κλπ)

Τι σας αρέσει; 

Tι δε σας αρέσει;

Ποια ταινία είδατε πρόσφατα;

Ποια θεατρική παράσταση ή άλλη πολιτιστική εκδήλωση παρακολουθήσατε πρόσφατα;

Ποιο βιβλίο διαβάσατε πρόσφατα;

Ποια φράση/γνωμικό έχετε ως οδηγό στις δύσκολες στιγμές της ζωής σας;

André H. Dargelas, Προστατεύοντας τους μαθητές. Ιδιωτική Συλλογή.

Καλή σχολική χρονιά με ποίηση!

Εύχομαι καλή σχολική χρονιά με αγαπημένους στίχους!

Ας κρατήσουμε ζωντανές τις μνήμες από το καλοκαίρι και ας διατηρήσουμε φωτεινές εικόνες για το χειμώνα που έρχεται.

Ch. Hassam, Καλοκαιρινό απόγευμα. 1886.

To καλοκαίρι ο ουρανός είναι ένα ποίημα

σε κανένα βιβλίο δε βρίσκεται

Τα γνήσια ποιήματα είναι άπιαστα.

Έμιλυ Ντίκινσον (μετάφραση Μελισσάνθης)

Emily Dickinson: Αμερικανίδα ποιήτρια του 19ου αιώνα (1830-1886). Τα ποιήματά της έμειναν ανέκδοτα όσο ζούσε. Το ποιητικό της έργο έγινε γνωστό μετά το θάνατό της, στις αρχές του 20ού αιώνα. Η ποίησή της, που χαρακτηρίζεται από γνήσιο λυρισμό, αγαπήθηκε πολύ.

Με την πρώτη σταγόνα της βροχής σκοτώθηκε το καλοκαίρι
Μουσκέψανε τα λόγια που είχανε γεννήσει αστροφεγγιές
Όλα τα λόγια που είχανε μοναδικό τους προορισμό Εσένα!
Oδ. Ελύτης, Ελένη  (απόσπασμα)

W. Homer, Σεληνόφως. 1874.


Το κοχύλι

Έπεσα για να κολυμπήσω
κι άφησα την καρδιά μου πίσω

Άφησα την καρδιά μου χάμω
σαν το κοχύλι μες στην άμμο

Πέρασαν όλες οι κοπέλες
με τα μαγιό και τις ομπρέλες

Ύστερα πέρασαν οι φίλοι
κανείς δε βρήκε το κοχύλι

Χρόνους και χρόνους κολυμπάω
που νά´ναι η αγάπη για να πάω

Έφαγε η θάλασσα το βράχο
κι έμεινε το νησί μονάχο.
Οδ. Ελύτη, Τα Ρω του Έρωτα

Τα σχολεία ανοίγουν, αρχίζει η σχολική χρονιά!

Για τις δύσκολες στιγμές οι μαθήτριες και οι μαθητές του περσινού Α1 Λυκείου (σχολ. έτος 2011-12) προτείνουν τις παρακάτω φράσεις

Τα σχολεία ανοίγουν...το καλοκαίρι τελειώνει.

Για να σας φτιάξω, λοιπόν, τη διάθεση, παρουσιάζω τις φράσεις που οι μαθήτριες και οι μαθητές μου του περσινού Α1 Λυκείου (τη φετινή σχολική χρονιά 2012-13 θα πάνε στη Β Λυκείου) επέλεξαν να προτείνουν, όταν τους έθεσα το ερώτημα: Στις δύσκολες στιγμές ποια φράση ή γνωμικό έχετε ως οδηγό;

W. Homer, Ώρα Σχολείου. 1874.

W. Homer, Ένα αγροτικό σχολείο. 1871. 

Δες τη θετική πλευρά της ζωής! 

Ό,τι έγινε, έγινε. Η ζωή συνεχίζεται!

Επιτρέπεται να πέσεις, επιβάλλεται να σηκωθείς!

Ευ αγωνίζεσθε!     

Αύριο θα είναι όλα πάλι μια χαρά!

Η δύναμή σου πέλαγος, η θέλησή μου βράχος! (Δ. Σολωμός)

Ό,τι δεν καταφέρεις σήμερα, άσ’το για αύριο!

Για να δεις το ουράνιο τόξο, πρέπει να αντέξεις τη βροχή!

…Και στα δύσκολα πάντα με χαμόγελο!

Όταν πάνε όλα στραβά, χαμογελάμε στραβά!

Πρέπει να συνεχίζεις να κάνεις πράγματα για το στόχο σου, χωρίς να σε νοιάζει τι γίνεται γύρω σου!

Αν είναι να κάνεις κάτι, τουλάχιστον κάν΄το όσο καλύτερα μπορείς, ακόμα κι αν δεν το επέλεξες!

Μην ανησυχείς, είσαι ο καλύτερος!

Always look on the bright side of life! 

True perfection has to be imperfect!        

Όλα είναι εντάξει. Δεν πρόκειται να πεθάνουμε!

 Fr. Ed. Meyerrheim, Μαθητές παρακολουθούν ένα αγόρι να κλαίει. 1861. Ιδιωτική Συλλογή.

Για τους πίνακες του Αμερικανού ζωγράφου W. Homer, βλ. http://www.the-athenaeum.org/art/list.php?m=a&s=du&aid=91

Η καθημερινή ζωή στην αρχαία Ελλάδα: αρχαία ελληνικά αγγεία

Αρχαία ελληνικά αγγεία καθημερινής χρήσης: οικιακά σκεύη της αρχαίας κουζίνας

    Σας παρουσιάζω μία επιλογή από το εικονιστικό υλικό που αξιοποιήσαμε στη διδασκαλία μας στην τάξη στο μάθημα της αρχαίας ελληνικής ιστορίας της Α Γυμνασίου. Είναι τα πιο συνηθισμένα είδη αρχαίων ελληνικών αγγείων καθημερινής χρήσης, κυρίως σκεύη της κουζίνας.
   Το υλικό αυτό χρησιμοποιήσαμε την προηγούμενη σχολική χρονιά, κατά την πραγματοποίηση της διαθεματικής δραστηριότητας με θέμα Στην αρχαία ελληνική κουζίνα: διδάσκοντας, μαγειρεύοντας και τρώγοντας μία αρχαία ελληνική συνταγή. Βλ. http://piramatikoneiroland.blogspot.gr/2012/05/blog-post_18.html

Κρατήρας (κρατέω-κρατῶ): μεγάλο αγγείο στο οποίο ανακάτευαν το κρασί με το νερό.

Αττικός γεωμετρικός κρατήρας (750-735 π. Χ.) Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθήνας.

κωδωνόσχημος κρατήρας κλασικής περιόδου (440-430 π.Χ.) Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθήνας.

Αμφορέας (αμφι+φέρω): μεγάλο αγγείο για την αποθήκευση οίνου, λαδιού και μικρών καρπών. Είχε δύο λαβές. Για την αποθήκευση λαδιού, δημητριακών και καρπών χρησιμοποιούσαν και ένα μεγάλο αγγείο χωρίς ιδιαίτερη διακόσμηση που λεγόταν πίθος (πιθάρι). Επίσης για την αποθήκευση οίνου χρησιμοποιούσαν ένα μεγάλο αγγείο με στενή βάση που φάρδαινε προς τα πάνω. Λεγόταν στάμνος (στάμνα).

Αμφορέας γεωμετρικής περιόδου (850-800 π. Χ.). Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθήνας.

Αμφορέας ελληνιστικής περιόδου (γύρω στα 350 π. Χ.). Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθήνας.

Υδρία (ὔδωρ=νερό): Αγγείο για την αποθήκευση και μεταφορά νερού. Είχε συνήθως τρεις λαβές. Δύο για τη μεταφορά και η τρίτη για το σερβίρισμα. Χρησιμοποιήθηκε επίσης ως κάλπη ψηφοφορίας και ως τεφροδόχος.

Αττική ερυθρόμορφη υδρία κλασικής περιόδου (440-430 π. Χ.). Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθήνας.

Ακόμα μία υδρία κλασικής εποχής (420-410 π. Χ.). Βρεττανικό Μουσείο.

Οινοχόη (οἶνος+χέω=κρασί+χύνω): αγγείο για την έκχυση κρασιού (κανάτα κρασιού).

Οινοχόη. Γύρω στα 670 π.X. Eθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Πελίκη: αγγείο αποθήκευσης, παραλλαγή του αμφορέα. Πρωτοεμφανίστηκε γύρω στα 520 π.Χ. με την αττική τεχνική. Η ονομασία πελίκη έχει δοθεί από τους αρχαιολόγους. Στη αρχαιότητα είχε διάφορες ονομασίες, όπως κύλιξ ή λεκανίς. 

Αττική ερυθρόμορφη πελίκη. 470 π. Χ. Eθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Λήκυθος: μακρόστενο κομψό αγγείο στο οποίο αποθήκευαν κυρίως αρωματικά έλαια για τις γυναίκες και τους αθλητές.

Λευκή λήκυθος. 410-400 π. Χ. Eθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Πινάκιο: είδος πιάτου για φαγητό.

 Πινάκιο. Γύρω στα 600 π.Χ. Bρεττανικό Μουσείο.

Πινάκιο. 7ος αι π.Χ. Αρχαιολογικό Μουσείο Θάσου.

Πινάκιο με απεικόνιση τριών ιχθύων. Τα ψάρια ήταν βασικό στοιχείο διατροφής των αρχαίων Ελλήνων. 350-325 π. Χ. Μουσείο Λούβρο.

Ακόμα ένα αρχαίο ελληνικό πινάκιο.

Αρχαίο ελληνικό κύπελο. 550-540 π.Χ. Μουσείο Λούβρο.

κύλιξ (η κύλικας), κύπελλο, σκύφος ή κοτήλη, κάνθαρος: ήταν αγγεία πόσης, δηλαδή είδη ποτηριών. Ένα από τα πιο δημοφιλή ποτήρια ήταν  η κύλιξ. Χρησιμοποιόταν κυρίως στα συμπόσια και πολλές φορές οι οικοδεσπότες τα παράγγελναν από τους κεραμείς και τους αγγειογράφους με συγκεκριμένες παραστάσεις. Η διάδοσή της ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα κι ήταν ένα από τα προϊόντα που εξάγονταν και σ' άλλους λαούς.

Αττική ερυθρόμορφη κύλιξ. 500-490 π. X. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Αρχαία ελληνική κύλιξ. Τέλη 1ου αι π.Χ-αρχές 1ου αι μ.Χ.. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Αρχαία ελληνική σκύφος ή κοτήλη. 550-540 π.Χ. Μουσείο Λούβρο.

πυξίς (η πυξίδα): αρχαίο αγγείο όπου αποθήκευαν καλλυντικά (π.χ. πούδρα). Η ονομασία πυξίς είναι μάλλον των ρωμαϊκών χρόνων. Η αρχαία ονομασία είναι πιθανόν κηλυχνίς.

Αρχαία ελληνική πυξίς. 470-460 π.Χ. Μουσείο Λούβρο.

Αρύβαλλος (ο): οι αράβυλλοι ήταν φιαλίδια για αρωματικά έλαια. Θεωρούνται από τα κομψοτεχνήματα της αρχαίας ελληνικής μικροτεχνίας και ήταν αγγεία πολυτελείας.

Αρχαίος ελληνικός αρύβαλλος. Γύρω στα 640 π. Χ. Βρεττανικό Μουσείο.

Αρύβαλλοι.

Γυναίκα που ψήνει ψωμί. 500-475 π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Αρχαίο ελληνικό τηγάνι. Βρεττανικό Μουσείο.

Τα είδη των κυριότερων αρχαίων ελληνικών αγγείων.

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/AR/ar.ag/aggeia.htm (για τις παραλλαγές και τους διάφορους τύπους των αρχαίων ελληνικών αγγείων).

                             http://www.namuseum.gr/collections/vases/index-gr.html

                          http://en.wikipedia.org/wiki/Pottery_of_ancient_Greece

http://ancienthistory.about.com/od/greekart/ig/Greek-Pottery/

http://www.britishmuseum.org/research/search_the_collection_database/search_object_details.aspx?objectid=399476&partid=1&searchText=macmillan&fromDate=700&fromADBC=bc&toDate=600&toADBC=bc&numpages=10&orig=%2Fresearch%2Fsearch_the_collection_database.aspx&

http://www.schoolsliaison.org.uk/kids/greecepot.htm

http://www.ancientgreece.co.uk/menu.html