Διδάσκοντας Θουκυδίδη στην Α Λυκείου: η παθολογία του πολέμου

H παθολογία του πολέμου: η φρίκη του πολέμου μέσα από το Τρίτο βιβλίο των Ιστοριών του Θουκυδίδη (83-85)

  "Mε δραματική ενάργεια και φιλοσοφικό στοχασμό ο Θουκυδίδης παρεμβάλλει στο τρίτο βιβλίο των Ιστοριών του (83-85), κατά την εξιστόρηση του εμφυλίου πολέμου της Κέρκυρας, βαθύτατες και, θα έλεγα, αιώνιας αξίας διαπιστώσεις και παρατηρήσεις για την επίδραση της βίας και του πολέμου-και μάλιστα του εμφυλίου πολέμου πάνω στα ήθη των ανθρώπων και της κοινωνίας. Ο πόλεμος είναι σχολείο βίας.

 "Γυναίκες": Λεπτομέρεια χαρακτικού του Τάσσου (1914-1985) με θέμα τον ελληνικό Εμφύλιο Πόλεμο

Λεπτομέρεια χαρακτικού του Τάσσου με θέμα τον ελληνικό Εμφύλιο Πόλεμο

   Έτσι, οι εμφύλιοι σπαραγμοί δημιουργούν κάθε μορφή κακίας και μοχθηρίας, "η αγαθότης καταγελάτο τόσον ώστε εξηφανίσθη"(μετάφρ. Ελ. Κ. Βενιζέλου). Επικρατούσε γενική δυσπιστία όλων προς όλους. Δεν πίστευε κανείς σε κανενός είδους εγγυήσεις και υποσχέσεις ή όρκους. Όποιος επικρατούσε, αντί να δώσει πίστη στους αντιπάλους του, έπαιρνε σκληρά μέτρα για την ασφάλειά του. Καθώς συνέβαινε συχνά να επικρατούν οι διανοητικά κατώτεροι, φοβούνταν εξαιτίας της δικής τους ανεπάρκειας και της ικανότητας των αντιπάλων τους μήπως ηττηθούν κατά τη συζήτηση και, για να μην πέσουν θύματα, δεν δίσταζαν να φτάσουν στο έγκλημα...
"Για να εκδικηθούν τους εχθρούς τους οι άνθρωποι σε τέτοιες περιστάσεις αγνοούν τους κανόνες απάνω στους οποίους στηρίζονται οι κοινωνίες, κανόνες όμως επάνω στους οποίους μπορούν να στηριχθούν για να σωθούν, αν βρεθούν σε ανάγκη. Αλλά αδιαφορούν, ξεχνώντας ότι αν καταλύσουν όλους τους κανόνες, τότε οι ίδιοι θα στερηθούν από την προστασία τους, αν έρθει στιγμή που θα τους έχουν ανάγκη" (μετάφραση Αγγ. Βλάχου)...
    ...Ο Θουκυδίδης με νυστέρι ανατόμου διερευνά την επίδραση της βίας πάνω στον άνθρωπο, ο οποίος για να παραδειγματίσει, για να εκδικηθεί ή από φόβο αποθηριώνεται. "H ανθρωπεία φύσις" είναι επιρρεπής στο κακό. Ο Θουκυδίδης είναι ένας μεγάλος απαισιόδοξος". "(βλ. Ηλία Φ. Ηλιού, Το μήνυμα του Θουκυδίδη, εκδ. Κέδρος, Αθήνα 1980, σ. 196-197)
   

P. Picasso, Guernica. 1937. Βρίσκεται στο Μουσείο της Βασίλισσας Σοφίας στη Μαδρίτη. Στο εμβληματικό αυτό αντιπολεμικό έργο ο διάσημος Ισπανός ζωγράφος απεικονίζει τη φρίκη του πολέμου. Εμπνεύστηκε το έργο ύστερα από το βομβαρδισμό της μικρής Ισπανικής πόλης Guernica (26 Απριλίου 1937) από γερμανικά αεροπλάνα κατά τη διάρκεια του Ισπανικού εμφυλίου πολέμου.

http://www.museoreinasofia.es/coleccion/autores-obras.html?id=322

Αναδρομική αφήγηση με χρονική σειρα

Εργασία στην τάξη: Αφηγηθείτε αναδρομικά ένα συμβάν της καθημερινότητάς σας, ακολουθώντας χρονική σειρά στην αφήγηση.

 Σας παρουσιάζω το κείμενο αφήγησης της Φωτεινής, μαθήτριας του Α1 Λυκείου του Σχολείου μας.

"Χθες το πρωί ξύπνησα με πολλή όρεξη να κάνω κάτι ασυνήθιστο και πρωτότυπο. Σηκώθηκα και έφαγα πρωινό, όπως κάθε μέρα, και ένιωθα την καθημερινότητα να με πλακώνει. Έτσι, αποφάσισα να κάνω κάτι που δεν είχα ξανακάνει. Το μόνο πρόβλημα ήταν ότι δεν ήξερα τι θα μπορούσα να κάνω. Καθόμουν και σκεφτόμουν μέχρι που έφθασε το μεσημέρι, αλλά δεν είχα καταφέρει να βρω κάτι που ήθελα πραγματικά να κάνω. Στη συνέχεια έφαγα μεσημεριανό...

Σ. Νταλί, Γυναίκα που στέκεται στο παράθυρο. 1925. Εθνικό Μουσείο Βασ. Σοφίας-Μαδρίτη

...Αργότερα, καθώς καθόμουν στο μπαλκόνι του σπιτιού μου, το βρήκα. Θα πετούσα στα σύννεφα! Έτσι, πέρασα όλο το απόγευμα σκεπτόμενη πώς τελικά θα γινόταν αυτό. Όμως, είχε ήδη φθάσει το βράδυ και δεν μπορούσα να φανταστώ πώς θα μπορούσα να πετάξω. Έτσι, πέρασε ακόμα μία μέρα χωρίς να έχω κάνει κάτι το ασυνήθιστο...".

K. Μουνχ, Κορίτσι που βλέπει από το παράθυρο. 1892. Chicago Institute of Art.


Εύχομαι στη Φωτεινή να καταφέρει να πετάξει στα σύννεφα! Δεν είναι τόσο δύσκολο, όσο νομίζει. Μάλλον έχει ήδη πετάξει πολλές φορές.

http://dbm305.smugmug.com/Art/Chicago-Institute-of-Art/14049366_mQX4BQ/1034139296_WVkL4#!i=1034139296&k=WVkL4&lb=1&s=A
ttp://www.artcyclopedia.com/feature-2005-03-Dali-Figure.html

Οι γυναίκες στην αρχαία Αθήνα: η καθημερινή ζωή μίας Αθηναίας

    Σας παρουσιάζω μία ακόμα εξαιρετική εργασία στο μάθημα της Ιστορίας της Α Γυμνασίου. Η Ασημένια επινοεί μία φανταστική ιστορία στην οποία όμως ενσωματώνει στοιχεία και πληροφορίες από το μάθημα.

 Εργασία της μαθήτριας Ασημένια Σακούλη

 για το μάθημα της Ιστορίας.

Π.Π.Σ.Π.Θ.  Μάρτιος 2012

H καθημερινή ζωή μίας "διαφορετικής" Αθηναίας

Eυρυδίκη

5ος αιώνας π.Χ.

    Η Ευρυδίκη καθόταν στον γυναικωνίτη και ύφαινε στον αργαλειό, με μεγάλη αφοσίωση, ένα έντονο πορφυρό βαμβακερό ύφασμα.  

Κάπου, κάπου έριχνε κλεφτές ματιές στον μικρό της αδελφό που σε λίγο θα έκλεινε τα εφτά του χρόνια και δεν θα μπορούσε να μένει πια με τις γυναίκες του σπιτιού. Θα άρχιζε την εκπαίδευσή του από δασκάλους και γι’ αυτό θα έπρεπε να πηγαίνει στο σχολείο που είχε ιδρυθεί για τα αρσενικά παιδιά της πόλης. Εκεί θα διδασκόταν όλα όσα θεωρούνταν απαραίτητα: γραφή και ανάγνωση από τον γραμματιστή, μουσική  από τον καλύτερο κιθαριστή της πόλης και φυσικά οι παιδοτρίβες θα αναλάμβαναν την εκγύμνασή του.    

   Ο μικρός ήταν για την Ευρυδίκη ανεξάντλητη πηγή χαράς καθώς ένιωθε μεγάλη πλήξη και ανία μέσα στους τοίχους του γυναικωνίτη.

- Αχ, γιατί να μην γεννηθώ αγόρι, έλεγε συχνά με πίκρα. Θα μπορούσα να πηγαίνω ελεύθερα στην αγορά, να λέω ελεύθερα την γνώμη μου και τις απόψεις μου στην Εκκλησία του Δήμου, χωρίς άγραφοι νόμοι να μου απαγορεύουν την παρουσία και την συμμετοχή μου εκεί, όπως γίνεται στους δούλους, σκεφτόταν αλλά έπειτα καταπιανόταν ξανά με τις οικιακές δουλειές. 

   

  Είχε πάρει από την μητέρα της όλη την στοιχειώδη για μια γυναίκα μόρφωση. Ήξερε να χειρίζεται όλες τις υποθέσεις του σπιτιού με άνεση, να υφαίνει, να κεντάει και να μαγειρεύει. Αλλά, αυτό που της άρεζε πιο πολύ ήταν να φροντίζει την εμφάνιση της. Οι δούλες της έφτιαχναν τα μαλλιά, της έβαφαν το πρόσωπο και έτσι η Ευρυδίκη μπορούσε για λίγο να ξεσκάσει από τις δουλειές του σπιτιού και να  χαρεί την ενασχόληση με τον εαυτό της. 

  

   Το βράδυ ο πατέρας της σίγουρα θα είχε προσκαλέσει τους φίλους του σε συμπόσιο. Πόσο ήθελε και αυτή να πάρει μέρος! Άκουγε από το δωμάτιό της τις συζητήσεις των αντρών, την μουσική από τους αυλούς και τους δίαυλους και θαύμαζε την γλυκιά τους μελωδία μέχρι που, ξαπλωμένη στην κλίνη της, ο Μορφέας θα την ταξίδευε στον υπέροχο μαγικό του κόσμο.

 Έτσι και σήμερα ο πατέρας της γύρισε από την Αγορά με ένα σωρό φίλους και γνωστούς. Η Ευρυδίκη και η μητέρα της αποσύρθηκαν στα δωμάτιά τους. Η Ευρυδίκη με τη βοήθεια της δούλης της έβγαλε τον πορφυρό χιτώνα της και τα δερμάτινα σανδάλια της και έβαλε ένα απλό λευκό χιτώνα που χρησιμοποιούσε για τον ύπνο. Ξάπλωσε στο κρεβάτι της και άρχισε να σιγομουρμουρίζει βυθισμένη στις σκέψεις της...

- Αχ, γιατί να μην γεννηθώ αγόρι; Να είχα κάθε πολυπόθητο δικαίωμα. Να μπορούσα και εγώ...Αλλά πριν προλάβει να ολοκληρώσει την σκέψη της ο Μορφέας την είχε πάρει στην αγκαλιά του νανουρίζοντάς την γλυκά και χαρίζοντάς της όνειρα με αργαλειούς και γραμματιστές, κοσμήματα και αυλούς... 

Η επιλογή των εικόνων είναι της Ασημένιας.

Διδάσκοντας Θουκυδίδη στην Α Λυκείου, Η παθολογία του πολέμου

Aπό τη νεοελληνική μετάφραση στο αρχαιοελληνικό κείμενο
Θουκυδίδη, Βιβλίο 3, 82.1-83.4: H “παθολογία του πολέμου”.

   Λαμβάνοντας αφορμή από τα γεγονότα της Κέρκυρας και τις εκεί βαρβαρότητες (βλ. ΘΟΥΚ 3.69.1–3.81.5), ο Θουκυδίδης ανατέμνει στο σημείο αυτό την ανθρώπινη ψυχή και αναπτύσσει την παθολογία του εμφύλιου πολέμου.

Άγαλμα του Θουκυδίδη στη Βιέννη.

Εργασία με τη βοήθεια του Διαδικτύου. 

1. Να βρείτε και να διαβάσετε στα αρχαία ελληνικά το χωρίο 3.82.2.  

Στο τέλος του χωρίου αυτού υπάρχει η παρακάτω άποψη του Θουκυδίδη: 

“ο πόλεμος, αφαιρών ολίγον κατ' ολίγον από τους ανθρώπους την καθημερινήν ευμάρειαν, γίνεται διδάσκαλος βίαιος, και τείνει ν' αφομοιώση τας διαθέσεις των πολλών προς την παρούσαν αυτών κατάστασιν” (μετάφραση Ε. Βενιζέλου) . 

Να γράψετε αυτή την άποψη στα αρχαία ελληνικά:

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….......................................................................

2. Στο χωρίο 3.82.8  ο Θουκυδίδης, αναφερόμενος στις συμφορές που προκαλεί ο εμφύλιος πόλεμος επισημαίνει ότι  “aιτία όλων αυτών ήταν η δίψα της εξουσίας, την οποίαν γεννά η πλεονεξία και η φιλαρχία” (μετάφραση Ε. Βενιζέλου). 

Να διαβάσετε το αρχαίο κείμενο, να βρείτε τη φράση αυτή στα αρχαία ελληνικά και να τη γράψετε:

Βιβλίο 3. 82.8: ……………………………………………………………………….............................

………………………………………………………………………………………...............................

…………………………………………………………………………………………..........................

3. Na συγκρίνετε τη μετάφραση των δύο παραπάνω χωρίων από τον Ε. Βενιζέλο με τη μετάφραση των αντίστοιχων χωρίων από τον Α. Βλάχο που παρατίθεται στο σχολικό εγχειρίδιο. Τι παρατηρείτε ως προς τη γλώσσα;

Bλ. την ιστοσελίδα της Πύλης της Ελληνικής Γλώσσας

http://www.greek-language.gr/greekLang/ancient_greek/tools/corpora/anthology/content.html?m=1&t=192

Εκεί είναι αναρτημένα το αρχαίο κείμενο του Θουκυδίδη από το Βιβλίο 3, 82.1-83.4 και οι δύο μεταφράσεις, του Ε. Βενιζέλου και της Ε. Λαμπρίδη.

Μπορείτε να βρείτε εύκολα την ιστοσελίδα, εάν γράψετε στην αναζήτηση του Google Θουκυδίδης παθολογία του πολέμου.

Οι απαντήσεις

1η ερώτηση: ὁ δὲ πόλεμος ὑφελὼν τὴν
 εὐπορίαν τοῦ καθ’ ἡμέραν βίαιος διδάσκαλος καὶ πρὸς τὰ
παρόντα τὰς ὀργὰς τῶν πολλῶν ὁμοιοῖ.

2η ερώτηση: πάντων δ’ αὐτῶν αἴτιον
 ἀρχὴ ἡ διὰ πλεονεξίαν καὶ φιλοτιμίαν.

Για τη φωτογραφία, βλ.
http://www.flickr.com/photos/chrisjl/4707210329/

Διαθεματική δραστηριότητα στα μαθήματα της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Ιστορίας της Α Γυμνασίου: αρχαία ελληνική συνταγή για τηγανίτες

    Την Πέμπτη, 27-4-2012, στο πλαίσιο διαθεματικής δραστηριότητας οι μαθήτριες και οι μαθητές του Α1 Γυμνασίου μαγείρεψαν μία ελληνιστική αρχαία συνταγή για τηγανίτες και φυσικά τις έφαγαν. Αυτή είναι η αφίσα για την εκδήλωσή μας.

AΠΟ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ

διαθεματική δραστηριότητα στα μαθήματα της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και της Ιστορίας

ΩΝΙΑ ΚΑΙ ΕΣΤΙΑ

ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 

Το α1 αφού «ψώνισε» στην ελληνιστική αγορά της Θεσσαλονίκης,

αποφάσισε να δοκιμάσει τις μαγειρικές του ικανότητες.

Τι καλύτερο από ένα αρχαιοελληνικό σνακ;

Τηγανίτες με μέλι και σουσάμι

ΕΙΣΤΕ ΠΡΟΣΚΕΚΛΗΜΕΝΟΙ.

ΕΛΑΤΕ ΝΑ ΔΟΚΙΜΑΣΕΤΕ

Σήμερα Παρασκευή, 27/04/2012, στο 1^ο διάλειμμα, στο σπιτάκι του επιστάτη στην κάτω αυλή

Έκθεση-Έκφραση Α Λυκείου: Περιγραφή προσώπου

Περιγράφοντας ένα μοναχικό αγόρι με πίνακες του Αμαντέο Μοντιλιάνι 

Θέμα εργασίας: "Να περιγράψετε ένα φανταστικό πρόσωπο"

Σας παρουσιάζω ένα κείμενο περιγραφής, γραμμένο  από μία μαθήτρια της Α´ Λυκείου του Σχολείου μας. 

   "Ο Χ. ήταν ένα αγόρι ηλικίας δεκαέξι ετών, μεσαίου αναστήματος και κοκαλιάρης. Με μια πρώτη ματιά έμοιαζε με ένα απλό καθημερινό αγόρι, ίσως και βαρετό. Με τα κοντά, καστανόξανθα, ανάκατα μαλλιά του, το μικρό πρόσωπο και τα λεπτά χαρακτηριστικά, που τον έκαναν να μοιάζει μικρότερο σε ηλικία απ' όσο πραγματικά ήταν. Μόνα έντονα χαρακτηριστικά στο πρόσωπό του, τα πυκνά, σκούρα φρύδια του και τα μεγάλα σκούρα αμυγδαλωτά μάτια του. Μάτια μυστηριώδη και αινιγματικά, που άλλοτε φανέρωναν φόβο, άλλοτε αγωνία, αλλά συνήθως αστείρευτη περιέργεια και διεισδυτικότητα, τόση που όταν σε κοιτούσε, ένιωθες πως μπορούσε ολότελα να σε διαβάσει.

   Ο Χ. δε μιλούσε πολύ˙ μονάχα αν το απαιτούσε η περίσταση. Δεν ήταν όπως τα άλλα συνομήλικά του αγόρια. Κλειστός και πάντα μελαγχολικός, ευγενικός με όλους και συνεχώς ανήσυχος μήπως κάτι πει και τους πληγώσει. Απόμακρος και λάτρης της μοναξιάς, σπάνια επιζητούσε τη συντροφιά των φίλων του. Προτιμούσε να περνά τις μέρες του μόνος, αναλογιζόμενος την κατάσταση που επικρατεί στον κόσμο. Αυτό το φαινομενικά τόσο ήσυχο και απαθές έφηβο αγόρι, μέσα του έβραζε. Ήθελε όσο τίποτα άλλο να αλλάξει τον κόσμο. Γνώριζε, όμως, καλά ότι προκειμένου να επιφέρει μια επανάσταση, έπρεπε πρώτα να καταπολεμήσει τη δική του μεγάλη αδυναμία. Έπρεπε να σταματήσει να φοβάται να δείξει αυτά που πραγματικά ένιωθε, έπρεπε να αρχίσει να λέει αυτά που πραγματικά σκεφτόταν, όσο κι αν αυτό πλήγωνε κάποιους ανθρώπους. Έπρεπε να γίνει επιτέλους πρωταγωνιστής στη ζωή του και να πάρει την κατάσταση στα χέρια του.
   Και ήταν αποφασισμένος να το καταφέρει. Τίποτα άλλο δεν τον ένοιαζε... "

Amedeo Modigliani, Αγόρι. 1919. Indianapolis Museum of Art-USA.

   H περιγραφή αυτή μου θύμισε τους πίνακες του γνωστού Ιταλού εξπρεσιονιστή ζωγράφου Amedeo Montigliani (1884-1920) που απεικονίζουν ένα μοναχικό αγόρι. Ο Montigliani (Μοντιλιάνι) από πολύ μικρή ηλικία (δεκαπέντε χρονών) μελέτησε τους ζωγράφους της Ιταλικής Αναγέννησης και το 1906 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι όπου έγινε διάσημος για τις  προσωπογραφίες κυρίως γυναικών, αλλά και ανδρών που ζωγράφιζε. Η ζωγραφική του επηρεάστηκε από τα κινήματα της πρωτοπορίας, όπως του φοβισμού και του κυβισμού, καθώς και από την Αφρικανική τέχνη. Οι μορφές των προσωπογραφιών του Μοντιλιάνι είναι ιδιαίτερα εκφραστικές και αναγνωρίζονται από τις "μακρόστενες" γραμμές των προσώπων και του λαιμού.

Amedeo Modigliani, Αγόρι με ριγέ πουλόβερ. 1918. The Metropolitan Museum of Art. N. York-USA.

Amedeo Modigliani, Αγόρι με μπλε τζάκετ. 1918.

Amedeo Modigliani, Αγόρι με μπλε τζάκετ. 1919.

Amedeo Modigliani, Αγόρι με κοντά παντελόνια. 1918. Dallas Museum of Art-USA.

Και μία γυναικεία προσωπογραφία του Μοντιλιάνι. Είναι μία από τις πολλές προσωπογραφίες της αγαπημένης του Jeanne Hebuterne. 

Amedeo Modigliani, Jeanne Hebuterne. 1918. Ιδιωτική Συλλογή.

Amedeo Modigliani, Lunia Czechowska. 1919.

http://www.imamuseum.org/art/collections/artwork/boy-modigliani-amedeo
http://www.metmuseum.org/Collections/search-the-collections/210010250
http://www.1000museums.com/enlarge/203922/
http://www.the-athenaeum.org/art/list.php?m=a&s=du&aid=98
http://en.wikipedia.org/wiki/File:Amadeo_Modigliani_027.jpg
http://en.wikipedia.org/wiki/Amedeo_Modigliani
http://amedeo-modigliani.paintings.name/
http://el.wikipedia.org/wiki/Αμεντέο_Μοντιλιάνι

Ζωγραφίζοντας ποίηση: μία διαθεματική δραστηριότητα της Θεωρητικής Κατεύθυνσης στο μάθημα της Λογοτεχνίας

  Την Πέμπτη της τελευταίας εβδομάδας πριν από τις διακοπές του Πάσχα οι μαθήτριες και οι μαθητές της Θεωρητικής Κατεύθυνσης της Γ Λυκείου ζωγράφισαν το ποίημα υπερρεαλιστικής γραφής που συνέθεσαν στο μάθημα της Λογοτεχνίας.

   Τις τρεις τελευταίες ώρες συγκεντρωθήκαμε στην αίθουσα των Εικαστικών. Ο Χάρης έφερε την κιθάρα του και προσπάθησε να μελοποιήσει το ποίημα 

    Ήταν μία ύστατη προσπάθεια να χαλαρώσουν από το άγχος των πανελλαδικών εξετάσεων και να αισθανθούν ότι μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη φαντασία τους, ότι μπορούν, έστω και μέσα σ᾽αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο του εξεταστικοκεντρικού εκπαιδευτικού συστήματος, να δημιουργήσουν...

Για ακόμα μια φορά σας παρουσιάζω το ποίημα τους

Ωδή σε μια εποχή που χάνεται

Κόκκινο· 

αίμα κυλάει

πληγές ανοιχτές

στο παιδικό παιχνίδι

Καλπάζει 

τρελό

το καρουζέλ

της ζωής μας

Μπαλόνια πετούν

στον αχό

χάνονται...

Θόρυβος· 

τα γέλια

η πόλη

καταπίνει...

Κόκκινο

αίμα κυλάει

στην αποκαθήλωση
του ανθρώπου.

...Και εμείς χαρήκαμε μαζί τους...

Ευχαριστώ τη συνάδελφο καθηγήτρια Εικαστικών του Σχολείου μας Λιόλιου Βούλα για τη συνδρομή της...Ευχαριστώ τους συναδέλφους των μαθημάτων Γενικής Παιδείας που έδωσαν άδεια στους μαθητές της Θεωρητικής Κατεύθυνσης να λείψουν από τα μαθήματά τους...